Blog Asociación Amigos de Francisco Carballo

Bo e Xeneroso

3º ROTEIRO. BARAKALDO (2)

Escrito por Fcarballo 27-05-2017 en roteiros. Comentarios (0)

“A Congregación constituíu un novo colexio no barrio de Beurko en 1962. Fun designado para inauguralo como superior e como director. Tres anos de ilusionado intento de acertar na educación nunha cidade obreira, de emigrantes e con pequenos espazos de reivindicacións nacionalistas. A parroquia de San Vicente era avanzada na pastoral, de diálogo obreiro e de inculturación en Euskadi. Estaba a uns pasos do colexio. Ao pé deste xurdiu a parroquia de Santa Teresa con clero traído de perto do Val de Somorrostro [unha das dez repúblicas nas que se dividía a comarca das Encartacións, no territorio histórico de Biskaia. Hogano é unha das subcomarcas do Gran Bilbao, na marxe esquerda / Ibai-Ezkerraldea]. 

Naquela altura era vicario Pedro Solabarría [ao que xa amentamos noutra achega], sacerdote obreiro; máis tarde sería coñecido pola súa participación como dirixente de Herribatasuna. Establecemos relacións coas dúas parroquias e non perdemos as anteriores co templo do Carme e coa parroquia de don Simón, no centro de Barakaldo (...)”

(Na primeira foto aparece a igrexa de Santa Teresa, na que exercía Solabarría como vicario. Na segunda aparece a placa da Comunidade dos PP. Paúles. Na última ollamos o extremo do Colexio San Vicente de Paúl de Barakaldo, inaugurado -como superior e director en 1962- polo presbítero ilustrado de Maceda, que contaba daquela con 37 anos de idade).


3º ROTEIRO. BARAKALDO (1)

Escrito por Fcarballo 25-05-2017 en roteiros. Comentarios (0)

Imos meterlle o dente aos 7 anos que Francisco Carballo pasou en Barakaldo (1958-65), mesmo seguindo as Memorias e Lembranzas inéditas que tivera a ben pasarnos a Xan Carballa e a Santiago Prol para o libro de Conversas (ANT, 2002). Facemos así o terceiro roteiro; desta volta virtual sobre os seus lugares.  No ano 1958 trasladárano dende Marín ao colexio San Vicente de Paúl de Barakaldo. O cambio de destino fora co pretexto de incompatibilidade co superior da comunidade ao que tamén cesaran. Tamén primaban a estratexia de non residenciar no propio país, senón fora do ámbito familiar. F. Carballo tiña a maioría da familia en Maceda e curmáns en Pontevedra:

“O colexio estaba en estado ruinoso, nunha planta dun edificio municipal perto dos Altos Hornos de Biskaia. Viviamos nun piso a uns 200 metros do centro de ensino e ao pé da vía do tren de “cercanías”. Os sete anos de Barakaldo foron fondos en experiencia. Os catro primeiros durísimos. O compañeirismo bo. Non había internos nin mediopensionistas. A capela do Carme, a trescentos metros do colexio, servía para os actos relixiosos. A convivencia nun piso resultaba moi austera, pero enriquecía o trato mutuo. Eramos tres grupos. Os maiores de corenta anos, os de trinta a corenta e os máis novos recén ordenados. Estes non toleraban a intromisión do superior na súa vida e forzaron a súa destitución (...).

(Neste 3º Roteiro -virtual-, pretendemos achegarnos ás pisadas do presbítero ilustrado de Maceda en Barakaldo, unha cidade que medrou coa industrialización (hoxe é a cuarta en poboación de todo Euskadi con máis de 100.000 habitantes). Antano mantívose coa industria siderometalúrxica -até o remate do século XX-. Hogano -moi reconvertida- vive do sector servizos (turismo, comercio e ocio). As fotos da Casa do Concello, a do plano da cidade e a do Palacio de Xustiza -debaixo-, xunto coas que incorporaremos nas seguintes achegas, tirámolas nós, nunha viaxe recente a este "lugar" de Francisco Carballo, que históricamente se coñecía como Anteiglesia de San Vicente de Barakaldo).


O COLEXIO DOS MILAGRES (e 3)

Escrito por Fcarballo 21-05-2017 en conversas. Comentarios (0)

 

“¿Na práctica, cal era o proxecto que se propuña nos Milagres? Galeguización do ensino; fomento da lectura cunha das bibliotecas en galego mellor dotadas do País; clases de Lingua, Historia, Xeografía e Literatura galegas que estaban prohibidas no horario oficial; recuperación e aprendizaxe de instrumentos musicais galegos; comunicación e apoio ás reivindicacións da contorna; apertura... Estaban ao día (escoitábase o vinilo aquel de Luís Emilio Batallán -Aí ven o Maio- nos recreos pola megafonía; subscribíranse ás revistas que comezaban a saír en galego, pululaban os voceiros clandestinos do nacionalismo polas aulas...). 

En Ourense e en Galiza, en xeral, este programa do Vaticano II chocaba coa maioría. Alí nos Milagres houbo o intento de artellar as Primeiras Xornadas do Ensino (aínda que abortadas pola garda civil e a policía ao  comezar por orde gubernamental). O movemento de inculturación, de defensa do galego, de apertura, de democracia, estaba ligado a este fenómeno relixioso. Alí había profesores que logo foron e son cadros moi relevantes do nacionalismo e un bo feixe de alumnos que hogano teñen proxección social no Noso País”. 

 


(Na primeira foto do xornal La Región, aparecen Francisco Carballo e Emilio Graña, o 17 de maio de 2001, nunha charla impartida polo primeiro en Ourense sobre a vida, obra e personalidade do cardeal Quiroga Palacios que tamén era orixinario de Maceda. Na segunda de www.todocoleccion.net, ollamos unha panorámica do colexio dos Milagres do Monte Medo). Para fechar este subcapítulo, achegamos o enlace do LP de Luís Emilio Batallán, que se escoitaba -dende que saíra en 1975- nos recreos pola megafonía exterior e interior (por iniciativa do padre Peleteiro, un dos grandes impulsores da galeguización do ensino nos Milagres). Este disco foi un dos máis vendidos da discografía en galego en toda a súa historia:

Escoita o disco - Enlace LP completo

O COLEXIO DOS MILAGRES (2)

Escrito por Fcarballo 20-05-2017 en conversas. Comentarios (0)

¿Existían daquela moitos conflictos dese estilo? Existían. si. Nese intervín eu porque se acudiu ao Superior Xeral dos Paúles. Eu persoalmente escribinlle unha carta, desprazouse dende Roma e veu falar comigo a Vigo. Estaba moi nervioso. Díxome: non podo tomar outra decisión porque a comunidade está en contra e o Provincial tamén. Eu ao Graña doulle todo o que queira; que pida as casas que queira, pero ten que saír dos Milagres. Enfocaba o problema xuridicamente. Non era ese o camiño; había que optar por liñas pastorais.

¿A orde foi expulsión de Graña e dos outros catro? Os outros votaron en contra daquela alternativa do colexio. Baixo o seu criterio non podían seguir por aquel camiño. Como eles se negaron, o Provincial púxolle o que se chama tecnicamente monitum (acatar obediencia). O Superior Xeral pediulle a Graña por favor que obedecese, que saíse de alí. E foise. Os outros, Peleteiro, Fierro, Nieto e Odilo, solidariamente tamén. Noutras comunidades pasou algo parecido sen chegar a ese extremo. Normalmente os avanzados, os aperturistas, marchan (...)"

(As fotos de www.vozdegalicia.es -a primeira- e de www.farodevigo.es -a segunda-, son da homenaxe que ex alumnos lle tributaron no mesmo colexio dos Milagres o 1 de agosto de 2015, ao Graña e aos que se foran con el. Participou A Quenlla, houbo outras actuacións musicais, poéticas e teatrais e un xantar de confraternidade).

O COLEXIO DOS MILAGRES (1)

Escrito por Fcarballo 18-05-2017 en conversas. Comentarios (0)

No libro de Conversas (ANT, 2002) preguntámoslle se seguira de cerca o fenómeno que xermolara nos anos 70, no Colexio dos Milagres (Monte Medo), como intento de transformación do ensino, que tivera relevancia e que transcendera do ámbito da contorna de Maceda. Francisco Carballo contestounos:

“Empezou coa década e desembocou en 1978. Eu fun para Vigo no 1973 e desde ese ano seguín o proceso. Estaba no equipo de goberno dos PP Paúles, no que era conselleiro primeiro. Nos Paúles existe unha persoa que chamamos Visitador Provincial e un consello. Eu estaba completamente no allo de todo. Ese conflicto é fundamental na Igrexa hoxe. É unha anécdota histórica de algo que se repetiu en moitos sitios con máis ou menos dureza. Nos Milagres queríase un centro de ensino na órbita do Vaticano II, na órbita dunha Igrexa inculturadora, comprometida co social e co cultural do Noso País, de defensa dos máis débiles, de loita contra a pobreza. Nesa liña ía o colexio. O combate foi triple. Primeiro, por parte do bispo; segundo, por parte das autoridades internas (os Provinciais) e terceiro, por parte da propia comunidade. O bispo ameazou, pediu que eliminasen de alí ao líder daquel movemento que era o crego Emilio Graña. Como dentro da congregación non estaban dispostos a aceptar que o bispo se inmiscuíse, entón o Provincial tomou as rédeas para eliminar a Graña. Como a comunidade ten o dereito e a obriga de defender os seus membros, apelouse á comunidade. Na votación pronunciáronse seis en contra e catro a favor. Entón dende o poder díxose que, como a maioría o demandaba, había que destinalo fóra. Marcharon con el os que o apoiaban (...)”. 

(A primeira foto de www.laregion.es, corresponde á homenaxe que ex alumnos tiveron a ben facerlle o 1 de agosto de 2015-,aos que se foran co Graña. A segunda é da autoría do laureado reporteiro gráfico de Maceda, Xoel Gómez). Recentemente (13 de maio de 2017) o Concello de Parada do Sil fíxolle unha homenaxe a Emilio Graña, na que proxectaron un moi logrado vídeo de Luís Baños.

Ver vídeo