Blog Asociación Amigos de Francisco Carballo

conversas

QUIROGA PALACIOS, CARDEAL E TRIBUNO DE GALIZA (5)

Escrito por Fcarballo 09-07-2018 en conversas. Comentarios (0)

Fixémoslle a Francisco Carballo un par de preguntas máis nas Conversas (2002) sobre o Cardeal de Galiza, aínda que o seu nome saíu máis veces noutros capítulos do libro. ¿Morreu entón Quiroga Palacios incomprendido? Moi reflexivo contestou: “A dereita non daba ningunha chance ao cambio do Vaticano II. Como Fernando Quiroga o acepta, fanlle xogadas fortísimas. Cando a folga dos seminaristas no 1971 en Santiago, os que estaban á fronte, que eran de dereitas, decidiran expulsar aos líderes. Quiroga quería mandalos estudar a Comillas [Cantabria] e a dereita negáballe os certificados. O Cardeal tivo que chamar a Miguel Anxo Araúxo para que os admitise no seu seminario [Mondoñedo]. Estábano acoitelando; non o deixaban mover. E a esquerda   presionaba para que se puxese en práctica o decidido na Asamblea Conxunta do 71, que introducise o galego, que cambiase de raíz o seminario... Desde o 1965 tivo un acoso constante. Mesmo desde algúns centros galegos de Latinoamérica. Como querían executar xa todo iso, acusaron a Quiroga de franquista. Algúns curas foron castigados con multas, un entrara no cárcere e todo aquilo rematou por levalo á tumba. Quiroga Palacios parou as encarceramentos dalgúns curas con amoestacións públicas na prensa que se interpretaron mal, porque o facía para evitar que o gobernador civil os metese na cadea. Había un sector da esquerda que lle esixía máis e había un sector da dereita que o boicoteaba. O sufrimento del nos últimos anos foi moi grande. Agora acaban de crear unha cátedra co seu nome no Instituto Teolóxico Compostelán. Oxalá que non sexa só teórica e transcenda ao País”.

O lema de Quiroga Palacios era “Omnia in caritate fiant” [Fágase todo en caridade]. ¿É a caridade a que pon os alicerces da inxustiza social? “A caridade, biblicamente tomada, significa amor e sen caridade non se fai nada. É unha disposición de aprecio, de axuda, de diálogo, de colaboración cos demais. A caridade invádeo todo. Pero entendida como beneficencia pode ter eses efectos que vós dicides, mais a caridade do escudo de Fernando Quiroga non ten nada que ver con iso. A frase de San Paulo que toma el, significa: todo se ten que facer con amor. Orabén, a palabra connota, a nivel social, formas de beneficencia e iso sería pernicioso se substituíse á xustiza. O sistema político que usa a beneficencia para ocultar a inxustiza, non ten nada que ver co lema de Fernando Quiroga”.

N.B.- As dúas primeiras imaxes tirámolas do imprescindíbel volume "Fotobiografía del Cardenal Quiroga Palacios" (2004) xa citado noutra achega. Na primeira aparece co ministro de Información e Turismo, o galego Manuel Fraga Iribarne, en 1966, facendo a ruta fluvial dende Vilagarcía de Arousa até Padrón, camiño de Compostela. Na segunda ollamos ao daquela príncipe Juan Carlos [no medio dos dous aparece de esguello Francisco Franco], o 25 de xullo de 1971, bicándolle o anel cardenalicio na Praza do Obradoiro en Santiago. A terceira é o recordatorio que se imprentou no primeiro cabodano do seu pasamento. Nel aparece a lápida, un retrato de Felipe Criado, o seu lema manuscrito [Omnia in caritate fiant] e a súa sinatura.

QUIROGA PALACIOS, CARDEAL E TRIBUNO DE GALIZA (4)

Escrito por Fcarballo 04-07-2018 en conversas. Comentarios (0)

Seguimos nós nas Conversas (ANT, 2002): En 1963 (12 de decembro) a Igrexa Conciliar (Vaticano II) recoñecía aos pobos expresarse liturxicamente nos seus propios idiomas. En Galiza interpretouse sesgadamente. Os cataláns e os vascos adiantáronse. Quiroga Palacios fixo xestións perante o Vaticano e soportou unha presión enorme. Mesmo publicaron eiquí documentos acusando á Igrexa de todos os males de Galiza [dende o nacionalismo ultraortodoxo]. Orabén, o 7 de xaneiro de 1969, aprobouse o galego na liturxia e Quiroga Palacios foi o primeiro cardeal na historia de Galiza que oficiou unha misa en galego, o 15 de xullo de 1971, en Iria Flavia [co gallo do cabodano do pasamento de Rosalía de Castro].

Francisco Carballo contestounos: “É un feito a salientar. Hai que engadir que o proceso de ralentización da entrada do galego na liturxia debeuse non só á causa de Galiza, senón tamén de fóra. O secretario da Congregación de Liturxia, Bugnini, retardou o proceso. Foi tal o aluvión de peticións a Roma, de elaboración de libros litúrxicos en tantas linguas, que se viron desbordados. Entón cortaron. Pero se os vascos e os cataláns chegaron a tempo, o noso retrasouse”.

Non había tampouco eiquí nada publicado, nin catecismos, nin Biblia, nin misal... algo que os vascos e cataláns si tiñan dende os tempos da II República. Eis a resposta: “Non tiveramos nunca liturxia, nin catequese en galego. A ese retraso cultural noso uniuse o fenómeno global da Igrexa de ralentización do proceso. Eiquí foi interpretado como unha causa interna exclusivamente. Pero tamén foi un tema externo. En África había un montón de idiomas quer non tiñan gramática nin nada. Entón en Roma optaron pola lentitude. Iso hai que telo en conta, porque en Roma non houbo ningunha obstaculización ao problema galego en particular. Bugnini botaba as mans á cabeza cando llo dicían. El era un paúl que vivía con nós cando eu fun a Roma no 1967. Falei persoalmente con el varias veces sobre o tema da liturxia en galego, mesmo cando a presión dende Galiza era intensa nos sectores máis progresistas, tanto da Igrexa como da sociedade civil”.

N.B.- Desta volta as imaxes tirámolas do interesantísimo  e imprescindíbel libro [pola documentación gráfica que manexa sobre o fillo predilecto de Maceda] "Fotobiografía del Cardenal Quiroga Palacios" (2004) de José Leonardo Lemos Montanet [actual bispo de Ourense] e de Pilar de Torres Luna. Na primeira ollamos varios recortes de prensa sobre o tema do galego na liturxia. Na segunda aparece Quiroga Palacios inaugurando o monumento a Rosalía de Castro en Padrón, en presenza da súa filla Gala e dalgúns dos galeguistas do "interior". Na terceira está con Filgueira Valverde en Pontevedra, outro home da "galeguidade" co que o Cardeal Quiroga tiña amizade.

QUIROGA PALACIOS, CARDEAL E TRIBUNO DE GALIZA (3)

Escrito por Fcarballo 03-07-2018 en conversas. Comentarios (0)

Seguimos preguntando nas Conversas (ANT, 2002): Ti deches un titular no centenario: “Quiroga Palacios foi o verdadeiro tribuno do pobo galego perante o franquismo”, pero a Quiroga algúns sectores téñeno acusado de franquista. Francisco Carballo respondeu: “¿Como se explica a amizade de Fernando Quiroga con Franco a pesar das diferenzas tan grandes que manteñen? Non é doado. Quiroga antes do Vaticano II, antes do seu cambio tan grande, tiña no fondo unha mentalidade compatíbel cun réxime autoritario. Posuía unha educación dentro dun sistema que recorda un pouco ao Despotismo Ilustrado do século XVIII: axudar ao pobo pero sen o pobo. De xogarse o tipo polo pobo, pero dende un senso paternal. A imaxe de Franco nese tempo encaixaba algo dentro diso. Segundo: Quiroga sabía que nas mortes que houbera en Galiza, foran antes de gobernar Franco. Case todas. Na súa mentalidade non estaba responsabilizar globalmente ao réxime de Franco de todas aquelas catástrofes que houbo eiquí, contra as que se loitou tanto. Pode ser que non houbese tal confianza: un era cardeal, o outro Xefe do estado, e estaba polo medio a liña política de Pío XII, a dos Papas... Habería que ter máis datos.

Para a maior parte do clero galego vivo, o do 36 é unha labazada, porque eles non fixeron o que fixo Fernando Quiroga. E a dereita témeo porque quere monopolizar o relixioso na Galiza. O que máis aborrece a dereita é que un clérigo, ou un teólogo, defenda aspectos ligados ao nacionalismo de esquerdas. É moi lóxico que a dereita non desexe que Fernando Quiroga sexa recoñecido na súa integridade. Non están de acordo co seu ideario último (1964-71)”.

N.B.- A primeira e a terceira fotos pertencen ao fondo documental do Concello de Maceda. Están datadas en setembro de 1964 no Santuario dos Milagres do Monte Medo. Nelas aparece o Cardeal Quiroga con Carmen Polo de Franco, naquela altura muller do Xefe de Estado español, nun acto relixioso-institucional moi na liña do nacionalcatolicismo imperante. A segunda imaxe, na que aparece Franco bicándolle o anel cardenalicio [que lle regalara Pío XII] ao fillo predilecto de Maceda, cardeal e tribuno de Galiza, está datada en 1958, na inauguración oficial do Seminario Menor de Belvís en Santiago de Compostela. Tirámola da documentadísima haxiografía que Gil Atrio (1993) escribiu sobre o Cardeal Quiroga Palacios.

QUIROGA PALACIOS, CARDEAL E TRIBUNO DE GALIZA (2)

Escrito por Fcarballo 02-07-2018 en conversas. Comentarios (0)

No libro de Conversas (ANT, 2002) fixémoslle a Francisco Carballo un bo feixe de preguntas sobre Quiroga Palacios. A primeira ía sobre a entrevista que tivera con el no pazo arcebispal en Compostela. Dous relixiosos egrexios de Maceda xuntos. Un cardeal e o outro naquela altura director do colexio dos Paúles en Marín: “A entrevista debeu ser no 1957 e foi unha experiencia bonita. Eu tiña a imaxe de Quiroga que tiña a diocese. Dicían que era un home pastoralista, pero que non tiña preparación doutrinal, que non escribía libros, que non era un teólogo. Por outra parte aparecía como un home solemne, cheo de interese de tipo patriarcal. Era dialogante, espontáneo, moi coñecedor do País e, mesmamente, moi interesado na defensa de Galiza. El afirmou naquela longa entrevista que tiven con el que non toleraría, en ningún sitio que el estivese, que ningún galego fose discriminado. Díxome “se coñeces algún caso, comunícamo, que eu farei todo o posíbel para reparar iso”. Era ademais un home xeneroso e dunha sobriedade espartana”.

Logo incidimos que no centenario do seu nacemento, Francisco Carballo apostara publicamente en Maceda pola beatificación de Quiroga Palacios: “No sentido que se considera hoxe a beatificación como afán de dar relevancia aos personaxes que significan algo. Se seguimos na perspectiva de colocar unha lista de personaxes simbólicos, dentro do episcopado galego, non teño ningunha dúbida. Dos que houbo no século XX elixiría a Fernando Quiroga, pero non para convertelo nun mito. Quiroga fixo cousas importantes: cambio constante, evolución. Non adoptou unha postura determinada. Foi dócil ao cambio aínda que foi duro para el.

O Concilio Vaticano II supúxolle un auténtico temporal. Afectoulle pero acolleuno. Foi un home auténtico que viviu na pobreza, na xenerosidade. Comía como os campesiños de Galiuza como ben lembraba Otero Pedrayo cada vez que ía xantar con el ao pazo arcebispal. Un home que dá o pouco que ten, que non se enriquece, ¡que máis lle vas pedir! Ademais está a súa decantación a prol da xente oprimida e represaliada no 36 e isto é moi valioso. A súa actitude no fusilamento do poeta comunista Gómez del Valle e doutros perseguidos, dignifícao. Tamén é importante o interese pola inculturación dentro das posibilidades que había daquela. El aguanta, pero cando chega o momento, opta para que a lingua do País chegue ás igrexas. Que máis lle vas pedir. Fernando Quiroga é unha persoa con grandes virtudes e grandes valores. ¡Non falta nada para beatificalo!”.

N.B.- As fotos pertencen ao fondo documental do Concello de Maceda (previamente foran cedidas polos veciñ@s para unha exposición sobre a nosa memoria colectiva).

O COLEXIO DOS MILAGRES (e 3)

Escrito por Fcarballo 21-05-2017 en conversas. Comentarios (0)

 

“¿Na práctica, cal era o proxecto que se propuña nos Milagres? Galeguización do ensino; fomento da lectura cunha das bibliotecas en galego mellor dotadas do País; clases de Lingua, Historia, Xeografía e Literatura galegas que estaban prohibidas no horario oficial; recuperación e aprendizaxe de instrumentos musicais galegos; comunicación e apoio ás reivindicacións da contorna; apertura... Estaban ao día (escoitábase o vinilo aquel de Luís Emilio Batallán -Aí ven o Maio- nos recreos pola megafonía; subscribíranse ás revistas que comezaban a saír en galego, pululaban os voceiros clandestinos do nacionalismo polas aulas...). 

En Ourense e en Galiza, en xeral, este programa do Vaticano II chocaba coa maioría. Alí nos Milagres houbo o intento de artellar as Primeiras Xornadas do Ensino (aínda que abortadas pola garda civil e a policía ao  comezar por orde gubernamental). O movemento de inculturación, de defensa do galego, de apertura, de democracia, estaba ligado a este fenómeno relixioso. Alí había profesores que logo foron e son cadros moi relevantes do nacionalismo e un bo feixe de alumnos que hogano teñen proxección social no Noso País”. 

 


(Na primeira foto do xornal La Región, aparecen Francisco Carballo e Emilio Graña, o 17 de maio de 2001, nunha charla impartida polo primeiro en Ourense sobre a vida, obra e personalidade do cardeal Quiroga Palacios que tamén era orixinario de Maceda. Na segunda de www.todocoleccion.net, ollamos unha panorámica do colexio dos Milagres do Monte Medo). Para fechar este subcapítulo, achegamos o enlace do LP de Luís Emilio Batallán, que se escoitaba -dende que saíra en 1975- nos recreos pola megafonía exterior e interior (por iniciativa do padre Peleteiro, un dos grandes impulsores da galeguización do ensino nos Milagres). Este disco foi un dos máis vendidos da discografía en galego en toda a súa historia:

Escoita o disco - Enlace LP completo