Blog Asociación Amigos de Francisco Carballo

cabodano

XOSÉ LOIS PARENTE, POETA E GALEGUISTA (2)

Escrito por Fcarballo 28-04-2018 en cabodano. Comentarios (0)

 

Dixemos na achega anterior que a presentación primeira do libro (Prol: 2006) fora na Torre da Homenaxe do Hotel-Monumento do Castelo de Maceda. Participaran no acto Manuel Rodríguez Carballo (alcalde de Maceda), Bieito Seara (director xeral de Acción Social da Vicepresidencia da Xunta), Ramón Caride (escritor), Francisco Carballo (historiador), Francisco Nóvoa (editor e director do Grupo Academia Postal –hogano fillo predilecto de Maceda-) e Santiago Prol (autor do libro). Francisco Carballo incidiu na liña amosada na súa colaboración periódica no semanario A Nosa Terra sobre a figura de Xosé Lois Parente:  

“A lei de confesións e congregacións relixiosas de 1933, afondou o sectarismo gobernamental. O artigo 24 prohibíalles ensinar. Un sector dos nacionalistas galegos declararon en “Logos”, 25/X/1931: “Na loita que se está rifando no corazón mesmo da vella Cristiandade, entre a concepción laica e materialista..., afirmamos o propósito de loitar sen descanso con todos os medios lícitos, pola concepción católica do mundo...”. Xosé Lois Parente entendíao así. Dende esa perspectiva, Risco, Parente, Filgueira, Fernández Borrajo, Goyanes, Guede, Martínez Doval, etc., escindíronse do Partido Galeguista que pactara coa Fronte Popular e buscaba unha revisión constitucional pero non confesional.

Na polémica Parente-Bóveda [Prol: 2006, pp. 41-49], este pedía o mesmo respeito aos cristiáns que permaneceron no Partido Galeguista como o que se autoconcedían os escindidos e a mesma respeitabilidade nas opcións estratéxicas. Xosé Lois Parente con Vicente Risco en Ourense, Filgueira Valverde e outros en Pontevedra, non aceptaban tan convivencia relixiosa sen subordinacións. Fundaron a Dereita Galeguista. Castelao e Bóveda reprocháronlles vanos pretextos e unha táctica inoportuna. Estaba en cuestión a autonomía integral de Galiza”.  

N.B.- As imaxes e documentos recuperámolos do libro "Xosé Lois Parente, poeta e galeguista na II República" de Santiago Prol (Postal Editores, 2006). Este 3 de maio de 2018 cúmprense 70 anos do pasamento do poeta e telegrafista macedán. Francisco Carballo seguía de cerca e con interese as nosas investigacións sobre este egrexio, que morreu en condicións físicas e psíquicas lamentábeis naquel Ourense bretemoso -en todos os sentidos- dos anos 40 do século XX. Eis a nosa aportación para non esquecelo (mesmo con verbas aqueladas do presbítero ilustrado de Maceda).



XOSÉ LOIS PARENTE, POETA E GALEGUISTA (1)

Escrito por Fcarballo 27-04-2018 en cabodano. Comentarios (0)

O 3 de maio é unha data sinalada -en negro- na Historia dos Egrexios de Maceda, xa que logo é o día no que morre Manuel Vidal, o -outro- presbítero ilustrado de Maceda [1941, en Compostela] e o bardo telegrafista Xosé Lois Parente [1948, en Ourense]. Cando fixemos a biografía de Parente, Francisco Carballo participou gustoso na presentación do noso libro “Xosé Lois Parente, poeta e galeguista na II República” que tivo a ben editar o Grupo Academia Postal con Paco Nóvoa á fronte [Castelo de Maceda, 24 de febreiro de 2006]. Carballo escribiu anos antes [ANT, 27 de febreiro de 2003] unha colaboración moi aqueloutrada que titulou “Parente e o conflito relixioso” que imos pendurar en dúas achegas, mesmo como homenaxe ao poeta, agora que se cumpren 70 anos do seu lamentábel pasamento, cando contaba con só 45 anos de idade. Eis a clarificadora -e sempre ilustrada- columna no núm. 1.071 do semanario nacionalista:

“Santiago Prol está a prestar atención a un dos galeguistas máis interesantes dos anos 30. Trátase de X. L. Parente (Maceda, 1903), que participou como militante no Partido Galeguista na vida política da II República. Faleceu en Ourense no 1948. X. L. Parente era un “nacionalista” galego de igual ideoloxía que V. Risco: uns nacionalistas autodeterministas. Recollían nas súas formulacións doutrinais os idearios progresistas da “nación” como suxeito político e do cristianismo como cosmovisión. Mais bailaban na corda frouxa dunha certa esquizofrenia: ¿podía existir con dignidade Galiza sen a confesionalidade católica?

O Partido Galeguista elaborou un programa integrador en continuidade básica co nacionalismo das Irmandades da Fala e dotouno de aspectos progresistas, mesmo de sabor socialdemócrata: unha nación, Galiza, na que collen todos, un partido sen confesionalidade senón na fórmula europea dunha “Igrexa libre nun Estado libre” que traducían como neutralidade relixiosa. A constitución republicana de 1931 era laica; o artigo 26 era sectario: recoñecía a liberdade relixiosa, pero “disolvía aquelas ordes relixiosas que estatutariamente impoñían voto especial de obediencia á Santa Sede”. Así o Goberno de 1932 disolveu a Compañía de Xesús.

N.B.- As imaxes están collidas todas do libro "Xosé Lois Parente, poeta e galeguista na II República" de Santiago Prol (Grupo Academia Postal, 2006).

AOS 40 ANOS DA LEGALIZACIÓN DA ANPG

Escrito por Fcarballo 23-03-2018 en cabodano. Comentarios (0)

En Sermos Galiza podemos ler -e lembrar- que o 23 de marzo de 1978 se legalizou a ANPG. Francisco Carballo xa estaba naquela altura en primeira liña no eido da política. O ano anterior achegaran os estatutos ao Ministerio do Interior para poder operar como partido. Adiouse a resolución e non puideron presentarse “así” ás Eleccións do 77. En outubro denegaron a legalización. Demandaron un troco na declaración ideolóxica. Logo da omisión “dos principios de autodeterminación e de anticolonialismo”, puido avanzarse...

Imos achegar algúns parágrafos da nova que sae hoxe no diario dixital nacionalista, nos que aparece o presbítero ilustrado de Maceda: “A presión popular rematou por dobregar o goberno. Ao tempo que unha comisión da dirección da ANPG, formada por Francisco Carballo, Lois Diéguez, Pilar Allegue e Teresa Conde Pumpido, mantiña contactos cos responsábeis do Ministerio de Interior e co propio Jesús Sancho Rof [subsecretario de Interior naquela altura e número dous de Martín Villa, o ministro] persoa ligada familiarmente a Galiza, os militantes da organización desenvolvían unha forte campaña a favor da legalización ao longo do país. Máis de 38.000 sinaturas recollidas na práctica totalidade das localidades da nación, acordos favorábeis de corporacións municipais, declaracións públicas de colexios profesionais ou comités de empresa, colexios de arquitectos de Galiza, colexio de doutores e licenciados de Pontevedra, ou manifestos de asociacións culturais ou veciñais, como O Galo, a Agrupación Cultural de Vigo (...).

A Asemblea Nacional Popular Galega é unha organización política chave da historia de Galiza. Presentada publicamente en abril de 1975 en Porto, baixo o paraugas solidario do Portugal revolucionario, significaba a concreción practica dunha fronte patriótica, ficando asociada a súa traxectoria á extensión do nacionalismo ao longo e ancho do país e a conversión nun auténtico movemento de masas. Deixou pegada nas grandes loitas populares da Galiza de finais do franquismo e dos primeiros anos da II restauración, a xogar un papel central e decisivo na fundación do Bloque Nacionalista Galego, a quen lle legou os seus principios ideolóxicos e o groso da súa militancia. Sen historiar a ANPG, unha tarefa pendente, non se poden explicar na Galiza os inicios do réxime actual, nin é posíbel entender o proceso de asentamento da alternativa nacionalista, nin comprender os movementos sociais dun tempo e dun país, nin coñecer o corpo doutrinal e programático do nacionalismo galego (...)”.

N.B.- O primeiro documento gráfico tirámolo de www.sermosgaliza.gal. O segundo, cun número do voceiro da ANPG de setembro de 1977, aparece en www.todocolección.es. O terceiro documento, que é da autoría de Xan Carballa, é abondo salientábel na biografía do presbítero ilustrado de Maceda. Nel podemos ollar coa cabeza agachada lendo un documento- e coa sempiternas gafas- na segunda fila, a Francisco Carballo [con 54 anos] no Kiosco Alfonso (A Coruña) en 1979, nun plenario da UPG.

CANDO BENIGNO SE FIXO LEMBRANZA

Escrito por Fcarballo 08-03-2018 en cabodano. Comentarios (0)

No libro de Conversas (ANT, 2002) detivémonos no capítulo “Maceda, os primeiros anos” nalgúns dos fillos sobranceiros que el tivera a ben coñecer. Cando Benigno Álvarez se fixo lembranza (rememorando a Benavides) o 13 de marzo de 1937, Francisco Carballo estaba estudando na preceptoría dos Milagres do Monte Medo. Imos recuperar -desta volta-  un par de parágrafos sobre o veterinario comunista -ao abeiro da data na que foi martirizado-. O presbítero ilustrado de Maceda considerábao como un intelectual que lideraba un  proxecto de cambio e unha utopía de esperanza para os campesiños e os vilegos máis desposuídos:

“(...). Na mentalidade de entón non podo dicir que fose un adiantado. Posteriormente, analizando a Benigno, o programa que traía o Partido Comunista de España (PCE) para os anos trinta, era moi inxenuo e moi transferido dende o mundo soviético. Había no PCE en Galiza unha análise que ten certo interese, de liberación do campesiñado, de liberarse dos foros dunha maneira real, librarse da corrupción, da explotación. Iso véxoo moi positivo. Benigno era veterinario e coñecía moi ben o problema. Agora, nas outras pretensións, coido era moi idealista. Non había un programa realista de transformación nin no Partido Galeguista (PG) nin no PCE. Naquel tempo o único que se podía facer era unha especie de socialdemocracia. O PG co seu cooperativismo e os comunistas coa súa expropiación completa ao estilo soviético...”

Logo comentámoslle que teoricamente o PCE naquela altura recoñecía o dereito de autodeterminación dos pobos e que Benigno fora a vangarda na defensa diso. Francisco Carballo contestounos que “aquel PCE en Galiza estaba moito máis perto que o actual [2002] dun recoñecemento de País. Benigno defendíao publicamente e certo sector do socialismo galego tamén. Concibían unha España federal e non tiñan moito máis programa. O que poderían ter feito [sen o Golpe en xullo do 36 e o que veu despois], estaba por ver. Era unha situación de principios”.

N.B.- A primeira ilustración é a portada do libro da nosa autoría sobre Benigno que tivo a ben editar ANT en 2008 e que lle gorentou moito a Francisco Carballo. A segunda pertence a unha entidade bancaria ubicada na praza que leva o seu nome dende 1997 en Maceda e a terceira é do díptico da homenaxe que lle tributamos o sábado, 15 de marzo daquel 1997, na súa vila natal [na que participou Francisco Carballo] e que quedou xa como data histórica na vindicación e recoñecemento do veterinario e líder comunista, que loitou por un mundo mellor en clave nosa. Mesmo pagou un prezo altísimo el e a boa parte da súa familia (Prol: 2008).

ARREDOR DOS 130 ANOS DE OTERO PEDRAYO

Escrito por Fcarballo 02-03-2018 en cabodano. Comentarios (0)

Co gallo dos 130 anos do nacemento de don Ramón Otero Pedrayo [5/III/1888] imos exhumar o que Francisco Carballo pensaba sobre o Patriarca das Letras Galegas nas Conversas (ANT, 2002), ao que, por certo, coñeceu e tratou persoalmente varias veces: “Otero axiña entra nas Irmandades da Fala, desde o sector ourensán, que é esencialmente conservador. É un home dunha grande bondade e capacidade cultural, que despois de 1936 e a grande represión posterior, convértese no símbolo, no patriarca, reina pero non goberna. É firme nas súas conviccións, honesto e unha figura adorábel e simbólica. A súa humanidade é grandiosa, un petrucio accesíbel a todos. Era un símbolo utilizado polos que querían presentalo como figura do que debía ser o galeguismo. O poder de convocatoria que acumulou podemos aprecialo cando un bispo como Temiño tivo que oficiar en galego os seus funerais en 1976 en Ourense [finou o 10 de abril na súa casa da Rúa da Paz e os funerais -con asistencia masiva de xente de ben- foron dous días despois no cemiterio de San Francisco].

  

As ideas relixiosas de Otero non eran as mesmas que as de Risco. Otero era un cristián aperturista, vese no seu Arredor de si,  ao estilo do Cardeal Quiroga Palacios. El nunca formula un nacionalismo con dous mundos que se enfrontan: un cristián e outro satánico. Presenta un nacionalismo culturalista, antropolóxico, moi distante de Vicente Risco. Lévanse ben e cultivan a amizade, que era algo típico das Irmandades da Fala, propio da fidalguía e tamén da burguesía ourensá (...).

No exilio arxentino edítase a primeira Historia de Galiza no 1962 baixo a rúbrica de Otero Pedrayo, pero non pasou dos dous tomos primeiros. Pretendía recoller todo o legado do Seminario de Estudos Galegos (...). Otero fixera Filosofía e Letras e adicárase especialmente á Xeografía. Sabía rexistrar os arquivos, dominaba parte das técnicas. As técnicas de investigación histórica que se deron a partir da Escola dos Annales e das escolas europeas actuais, sobre todo a Historia Analítica, non a dominaban. Tampouco o facían no resto do Estado, na súa época, os historiadores".

N.B.- As fotos collémolas da Fundación Otero Pedrayo e de Galiciaenteira.com. Na primeira aparece don Ramón Otero Pedrayo con Xosé María Álvarez Blázquez, Ramón Piñeiro, Álvaro Cunqueiro, García-Sabell, Ánxel Fole e Francisco Fernández del Riego en 1960. Na segunda aparece parte do exterior do Pazo de Trasalba onde se conserva a súa biblioteca. Na terceira don Ramón -coa súa acesa oratoria- nunha conferencia e na cuarta  un retrato de estudio, cando aínda era novo.