Blog Asociación Amigos de Francisco Carballo

cabodano

QUIROGA PALACIOS, CARDEAL E TRIBUNO DE GALIZA (7)

Escrito por Fcarballo 15-07-2018 en cabodano. Comentarios (0)

“¡Abride a fiestra, que quero ver o mar!”. Estas foron as derradeiras verbas que Rosalía de Castro pronunciou denantes de pasar á outra banda do esquezo, tal día coma hoxe, o 15 de xullo de 1885, hai agora 133 anos. Foi na Casa da Matanza en Padrón, que visitou -xa como Casa Museo de Rosalía de Castro- máis dunha vez o Cardeal Quiroga Palacios e tamén Francisco Carballo. Co gallo dese cabodano celébranse alí unha morea de actividades (teatro, música, proxeccións, mini-concertos co piano de Rosalía, visitas guiadas, recitais poéticos, regueifas, monicreques e o peche estelar con Mercedes Peón...

Outrosí, tal día coma hoxe, en 1971, hai agora 47 anos, o Cardeal Quiroga Palacios, oficiaba en Iria Flavia (Padrón), a primeira misa en galego que un príncipe da Igrexa tivera a ben levar adiante e que fora retransmitida por Radio Nacional de España eiquí. Xa dixemos que fora co gallo do 86 aniversario do seu pasamento, que mesmo coincidiu coa conmemoración da restauración da Casa Museo. Naquel histórico acto vindicativo a prol do noso idioma, o Cardeal Quiroga Palacios pronunciou unha entrañábel homilía. Recolleu parte daquel sermón na lingua nai de Rosalía, o egrexio Antón Fraguas [ao que lle dedicarán as Letras Galegas en 2019] na entrada correspondente da GEG e que Francisco Carballo considerou como un feito a salientar na súa biografía:

“Os contemporáneos a Rosalía de Castro chamábanlle a santiña. A santiña porque tiña fe e quería a Deus; a santiña porque sentía amor profundo á humanidade, sobre todo aos máis necesitados; sobre todo aos que estaban ansiosos de encontrar unha man que os erguese (...). Quizais o dinamismo da fe que levou a Rosalía a escribir esas páxinas belísimas, nos leve a nós; nos force a nós a traballar por conseguir o rexurdimento de Galicia e a axuda a todos os necesitados dela”. 

N.B.- A primeira imaxe, xa histórica, tirámola do libro de Diego Bernal (1996) sobre Quiroga Palacios. Nela aparece o Cardeal na entrada da igrexa de Iria Flavia, o 15 de xullo de 1971, cos doutores Agustín Sixto Seco e Xerardo Fernández Albor [1º presidente da Xunta de Galicia, que nos deixou hai uns días con 100 anos de idade]. Os dous formaban parte da cerna matricial do patronato (agora fundación) vencellado á memoria de Rosalía de Castro. A segunda imaxe tirámoila da GEG, da entrada correspondente a Quiroga Palacios, asinada por Antón Fraguas. Aparece o príncipe da Igrexa macedán, oficiando en galego dentro do nomeado tempo padronés o 15 de xullo de 1971. A terceira tirámola da xa imprescindíbel "Fotobiografía del Cardenal Quiroga Palacios" (2004) de Lemos Montanet e Torres Luna. Nela aparece Fernando Quiroga cos directivos da editorial vencellada aos temas relixiosos en clave nosa (SEPT), que tivera a ben publicar o "Misal" en galego a finais dos anos 60 e outros moitos libros na lingua vernácula, abondo vindicativos coa "inculturación" da mesma. Por certo, Fernández Albor fora un dos fundadores de SEPT, a editorial dos católicos na órbita da galeguidade.

50 ANOS DO DÍA DA PATRIA GALEGA

Escrito por Fcarballo 05-07-2018 en cabodano. Comentarios (0)

Onte [4/07/18] o Bloque Nacionalista Galego [BNG], organización política á que pertenceu Francisco Carballo dende a súa fundación, presentou a campaña “50 anos do Día da Patria Galega. Sumar por Galiza e pola defensa da nazón galega”. Ao abeiro desta salientábel data [25 de xullo], Francisco Carballo publicou varias columnas n´ANT ao longo da súa vida. Exhumamos hoxe a -sempre lúcida e antolóxica- que titulou “Matria”, o 23 de xullo de 2009, que mesmo se debería vindicar e vulgarizar alén desta bitácora: “A pertenza humana á colectivos soa á nai. Das nais temos as primeiras relacións: no seu útero existimos, crecemos e atendemos. Desde o nacer camiñamos en relacións. Imposíbel sermos persoas fóra de redes de correlacións. E a máis complexa correlación dise Patria-matria: espazo de liberdade, de solidariedade, de fartura.

O Día da Patria énos único: acougo nunha vida errante, ledicia dos que “loitan pola paz e pola xustiza”. “Patria ou morte” din en Cuba. “Socialismo ou barbarie”, din na ecúmene. ¿Din parecidamente? Din liberdade, din esperanza, din fraternidade. Non paga a pena vivir en submisión, en colonias, en subordinación. Tal vivir é padecer, morrer; non é posíbel sermos persoas libres sen Patria. Mais contra estes sentires viñeron as monarquías, logo as oligarquías e os estados. Estados imperiais, monárquicos ou constitucionais; todos naceron sobre a cinza das patrias invadidas. Escribiu o Padre Feixoo: “Todo conquistador é un azoute da humanidade”. Todo estado destrutor de patrias é un azoute da humanidade.


A patria é as correlacións: de igualdade; desde si mesma; sen invasións lingüísticas, económicas, culturais. As patrias de correlacións voluntarias son posíbeis; é unha patria que vive en defensa da liberdade. É unha patria a ser nación sen mulidas. Libre coma o vento das gaivotas. Por iso o 25 de Xullo, ese día da Matria-Patria, da Galiza nación de Breogán, soberana e ceibe, trae todo o vento salobre do océano. “Chove en Santiago, meu doce amor”, caen pingas douradas, caen “sombras que sempre me asombran”, caen os suspiros en alalás da “Alba de gloria” de Castelao. Si, en patria libre hai emprego, fala, cultura; “hai unha terra liberada do Courel a Compostela”.

N.B.- A primeira imaxe tirámola de www.contrainformacion.es. A segunda de www.marin.bng.gal (cando lle fixemos a Homenaxe Nacional a Francisco Carballo en 2005). A terceira, no Día da Patria de 2016, de www.elpais.com.

QUIROGA PALACIOS, CARDEAL E TRIBUNO DE GALIZA (1)

Escrito por Fcarballo 01-07-2018 en cabodano. Comentarios (0)

En decembro de 2000, no centenario do nacemento de Quiroga Palacios en Maceda, artellamos unha exposición na igrexa parroquial. Francisco Carballo e Santiago Prol celebramos unha mesa redonda no salón de actos da Casa do Concello. Escribimos daquela columnas sobre o Cardeal de Galiza en varios medios (A Nosa Terra, La Región, La Voz de Galicia...). Exhumamos nesta primeira achega sobre o fillo predilecto de Maceda, a columna que F. Carballo imprentou no semanario ANT (21/XII/2000):

 “O 7 de decembro de 1971 falecía o cardeal Quiroga en loor de multitudes. Está sepultado ao pé do Santo dos Croques, na catedral de Sant Iago. Aos 100 anos do seu nacemento, volta a pregunta pola significación deste cardeal na historia de Galiza. Fernando Quiroga naceu en Maceda no 1900. Viviu en Ourense desde os 8 anos até o 42. Foi bispo de Mondoñedo do 45 ao 49 e arcebispo de Sant Iago de Compostela do 49 ao 71. Cardeal dende o 52. Escribira en Logos (1931-36) artigos en galego; nun deles afirmaba que era imposíbel unha pastoral rural noutra lingua da galega. Nos anos 60 intentou e conseguiu legalizar o galego na liturxia e oficiou xa no 71 na nosa lingua. O seu andar pastoral na arquidiocese axustouse aos tempos do Concordato de 1953. Fíxoo con grandeza, maxestade, moderación e amor aos humildes (...). Foi ante todo un construtor; inzou de tempos novos a arquidiocese, levantou o seminario de Belvís e reparou o de San Martiño.

No 63 sentiu que aquel tinglado brillante de misións, Acción Católica, exercicios, novenarios, etc, afundía. Membro activo do Concilio Vaticano II, interveu 8 veces en sesións conciliares. Non estaba na órbita dos progresistas; tivo dificultades de aceptación da liberdade relixiosa e na desmontaxe do “nacional-catolicismo español”. Fora amigo de Franco; defendera sempre aos galegos e a Galiza, estimaba o seu poder tribunicio. O Vaticano II crebou o seu ánimo e aceptou cambiar.

Elixido presidente da Conferencia Episcopal Española (1966-69), buscou a paz, o diálogo; acolleu con coraxe os principios da Asamblea Conxunta de clero e bispos no 71. Deu pasos firmes cara o Concilio Pastoral de Galiza. Sentiuse galego sempre, falou na nosa lingua, transmitiu o desexo da súa normalización, acolleu con sorriso e amor aos que apostaban polo cambio. Morreu acoitelado pola dereita e pola esquerda: aberto, comprensivo, leal, non daba un paso de cambio sen que o empurraran. Mentres el tendía a man, outros bispos, de Ourense, de Lugo ou Vigo, vexetaban no máis cru integrismo e ignorancia da terra que lles daba de comer”.

N.B.- A primeira imaxe tirámona do xornal La Región. A segunda e a terceira amosan mala calidade, pero teñen valor como documentos gráficos para a memoria de Francisco Carballo. A última tirámola do semanario ANT co gallo dos actos que celebramos en Maceda arredor do centenario do nacemento de Quiroga Palacios na vila. En próximas achegas, iremos pendurando outras intervencións, textos e actos nos que participou F. Carballo sobre o Cardeal de Galiza.

JOÃO DA NOVA, O NAVEGANTE DE MACEDA

Escrito por Fcarballo 20-05-2018 en cabodano. Comentarios (0)

Durante cinco intensos anos mergullámonos nunha das máis apaixonantes incursións da nosa vida de investigador. Cando tiñamos o mecanoscrito orixinal rematado, pasámosllo Francisco Carballo para que nos aconsellase. Non só lle gorentou, senón que fixo a contraportada do que logo sería o pioneiro libro “João da Nova, un mariño galego ao servicio da Coroa de Portugal”, que tivo a ben editar a Deputación de Ourense, mesmo co bo facer do -naquela altura- alcalde de Maceda, Manuel Rodríguez Carballo, que tamén sufragou a nosa exposición permanente sobre o navegante. Outrosí Francisco Carballo imprentou unha clarificadora columna cando o volume (Prol: 2002) saía á rúa, no número 1.035 d´ANT [23/05/2002] e que mesmo coincidía co 500 cabodano da descuberta de Santa Helena por parte de João da Nova. Eis o vindicativo e loábel texto do historiador e ilustrado de Maceda:

“O 21 de maio hai festa de descubrimento en Santa Helena. Fora descuberto este paradisíaco enclave por João da Nova á volta da súa primeira viaxe á India, 1502. João da Nova é un dos exemplos da perda de memoria de nós os galegos, sendo un dos catro máis importantes navegantes das descubertas lusas do XV-XVI con Vasco da Gama, Cabral e Almeida. Dirixiu a III expedición no 1501 con froitos considerábeis: descubre a illa Ascensión, dobra o Cabo de Boa Esperanza e arriba en Juan de Nova Island. Tivo o honor de fixar un “padrão” como primeiro europeo na illa de Ceilán [Sri Lanka]. Recorreu o Malabar indio, cargou gaños en abundancia e regresou a Lisboa. Nesa volta descubriu Santa Helena. Participou nunha segunda viaxe e permaneceu en Oriente. Foi decisiva a súa actuación na Batalla de Diu, 1509, coa nao Frol de la Mar, que deu a Portugal unha efémera hexemonía no Índico. Faleceu na India naquel 1509.

Datos estes que non constan nin nas historias hispanas, nin sequera nas de Galiza. Pero máis: João da Nova era da familia dos Nóvoa de Maceda (Ourense); un dos numerosos nobres que abandonaron Galiza ante a conquista dos Reis Católicos. No 1480 xa está camiño de Lisboa. É alcaide da fortaleza; xoga un papel político cos reis João II e con don Manuel. Focar o momento histórico da invasión dos Reis Católicos, da fuxida de nobres a Portugal uns, outros á conquista de Granada, é rescatar un capítulo necesario para comprender o pasado aínda presente na devaluación de tantos aspectos de Galiza. Un historiador novo, experto, compenetrado coa memoria do País e da súa vila natal, Santiago Prol, elaborou unha biografía orixinal en todos os aspectos; unha biografía de João da Nova: fascinio das navegacións; sorpresa do descoñecido, ilusión dos protagonistas, deseños de naos e caravelas, unha novidade historiográfica a saír do prelo axiña”.

N.B.- A primeira imaxe é un selo (de coleccionista) emitido dende a demandadísima oficina de correos da illa Santa Helena, no Atlántico Austral, co gallo do quinto centenario da súa descuberta por parte do macedán João da Nova, o 21 de maio de 1502. A segunda e terceira imaxes amosan portada e contraportada do libro "João da Nova, un mariño galego ao servicio da Coroa de Portugal (Prol: 2002, Deputación de Ourense) e a cuarta é do noso libro "Nobres vencellados ao Castelo de Maceda" (Prol: 2009, Difusora edicións), no que lle dedicamos o capítulo "João da Nova, o galego máis relevante do século XVI" . Engadir que hogano compartimos unha interesante bitácora -en tándem coa axuda técnica e solidaria do amigo Juan José Pérez Ramos que sempre exerce de macedán- na que imos pendurando paseniñamente boa parte do universo vencellado arredor do navegante João da Nova, orixinario da casa nobiliaria de  Maceda (bispado de Ourense): http://www.blogoteca.com/joaodanova/

17 DE MAIO / MARÍA VICTORIA MORENO

Escrito por Fcarballo 17-05-2018 en cabodano. Comentarios (0)

Co gallo deste 17 de Maio, imos rescatar a primeira aproximación que fixemos -dende esta bítácora- sobre a homenaxeada deste ano. Incluímos unha segunda achega [as dúas datadas o 16 de xaneiro deste 2018]. Invitamos a quen nos siga de cerca, retome a lectura da columna que Francisco Carballo fixo sobre a mellor obra desta escritora "alófona" xenerosa e boa. Eis o texto primeiro que inserimos naquela altura: "Neste 2018 a Real Academia Galega (RAG) vai dedicarlle as Letras a unha muller (4ª en 55 anos logo de Rosalía de Castro, 1963; Francisca Herrera, 1987 e María Mariño, 2007). Estamos a falar de María Victoria Moreno, estremeña de nacemento (Valencia de Alcántara, Cáceres, 1939), pero galega de todo o demais e que finou na cidade de Pontevedra en 2005. Francisco Carballo coñecía persoalmente á escritora e tamén á súa obra. No núm. 1.053 do semanario ANT (24/10/2002) escribiu unha interesante columna titulada “Anagnórise” que imos rescatar en dúas achegas:

“Este é o título dunha primorosa obra de María Victoria Moreno, Anagnórise, agnición, descubrimento dun mesmo. Anagnórise, breve novela desa autora, ten, ao menos, dúas virtualidades: levar da man ao protagonista, un adolescente que fuxe de si mesmo e que acaba reconciliándose coa súa personalidade e, á vez, desvelar bocados autobiográficos da autora. Hai só días, nunha entrevista de prensa, Victoria Moreno expresaba as súas inquedanzas e a febra da súa intimidade. Ao chegar a Galiza, dinme conta da súa lingua e ameina; comprendín con esa decisión que optaba ao mesmo tempo polos sectores pobres e excluídos, afirma. Merecemento digno de congratulación.

 A xa vella novela Anagnórise [1988] fíxome lembrar a miña infancia. A mestra dos meus cinco a once anos [1930-36] foi dona María, unha mestra da mesma febra que o seu marido, solidarios do campesiñado, amorosos, excelentes pedagogos. Vivían nunhas dependencias da mesma escola, unha casa rural do meu lugar [Celeirón de Asadur]. A influencia positiva de tales mestres supera canto se poida dicir. Desafortunadamente hai e había na Galiza mestres e mestras, uns desertores do agro, outros miméticos imitadores da burguesía rancia das vilas e cidades, colonizadores do castrapo e de valores antigalegos. Estes seudoeducadores son os máis funestos elementos dos males de Galiza (...).

N.B.- Continúa na achega "Anagnórise / María Victoria Moreno (2)" publicada o 26 de xaneiro deste 2018 eiquí. Eis a nosa contribución dende a bitácora Amigos de Francisco Carballo:  http://fcarballo.blogspot.es/1517001563/