Blog Asociación Amigos de Francisco Carballo

cabodano

MANUEL VIDAL

Escrito por Fcarballo 23-03-2017 en cabodano. Comentarios (0)

O 30 de marzo de 1871, ás dez e cuarto da noite, veu ao mundo Manuel Carlos Vidal Rodríguez na vila de Maceda [nesta altura cúmprense 146 anos]. Cando fixemos o libro de Conversas (Prol/Carballa, ANT, 2002), preguntámoslle a Francisco Carballo sobre este outro presbítero ilustrado de Maceda, do que Santiago Prol remata de poñerlle o punto final á súa extensa e fructífera biografía e que axiña irá ao prelo. Francisco Carballo tamén faría unha columna complementaria -abondo interesante- no xornal ANT (20/XII/2001) titulada “O rexionalismo de Manuel Vidal”, á que lle meteremos o dente noutra achega. 

Desta volta peneiramos a das Conversas: “Manuel Vidal Rodríguez foi un eclesiástico que se asentou en Compostela e que apoiou publicamente o Estatuto de Autonomía, xa en 1932, feito relevante que ti deches á luz...: -Citeino no meu libro “A Igrexa na Galiza Contemporánea. Análise histórica e teolóxica do período 1931-36. II República”. Lera a súa obra “La Salve explicada” de estudante de Filosofía en Hotaleza (Madrid). Manuel Vidal é un polígrafo: teatro, narrativa, ensaio, didáctica. Catedrático de Literatura española no Instituto de Santiago até o seu falecemento en 1941, estendeu o seu quefacer á cidade con representacións teatrais e bos estudos sobre o Apóstolo e a catedral. Utilizou o galego popular de Maceda en obras como “Contos d'antano e d'hogano” e "Don Porrazo”, que son xoias lingüísticas e do ambiente local” (Conversas, 2002).

(Fotos: Na primeira aparece a Praza das Toldas, que mesmo se debería chamar Praza de Manuel Vidal -nese recuncho da parte alta-, xa que logo naceu -este egrexio persoeiro- na casa que está ubicada entre a Farmacia Milia e a Mercería Pepita. Na parte baixa estableceu a familia matricial de Manuel Vidal unha botica na segunda metade do século XIX, e nela naceu o presbítero ilustrado o 30 de marzo de 1871. Fonte foto da praza: www.douroaleo.blogspot.com.es. No retrato -do que recuperamos un primeiro plano- aparece Manuel Vidal como catedrático de Literatura en Santiago de Compostela abeirado de alumnos, cara o ano 1920).

13 DE MARZO DE 1937, AOS 80 ANOS (e III)

Escrito por Fcarballo 10-03-2017 en cabodano. Comentarios (0)

Benigno Álvarez apareceu morto o 13 de marzo de 1937 en Vixuexes, moi perto da súa casa familiar en Maceda. Anos despois imprentouse a súa biografía -autoría de Santiago Prol-, que levaba por título "Benigno Álvarez. Un comunista na Galiza dos anos 30" (ANT, 2008), seguindo o consello de Francisco Carballo sobre a longa materia de análise daquela xeira en Maceda. Rematamos coa terceira e última parte do fermoso artigo demandado sobre o veterinario de Maceda, que el mesmo tivera a fortuna de escoitar abraiado nun mitin, un día de feira na nosa vila, na época da Fronte Popular (Carballo tiña 11 anos):

 "(...). A traxedia do 36 marcou con lume a historia do Concello de Maceda; Benigno e a súa familia sufriron o terror más despiadado. Despois o silencio. A casa familiar pechada expresaba ben a soidade e a dor. Quedaban pendurados os interrogantes ante as penas de morte sumarísimas, os paseos, as vinganzas atroces. Á vez a Guerra Civil nas provincias de España con numerosas víctimas que gardan memoria todas e cada unha das parroquias do Concello de Maceda. O maquis sucesivo veu a expresar que seguían abertas as feridas. Gómez Gayoso foi un significado dirixente da guerrilla. Hai longa materia de análise para historiadores e sociólogos dos anos 36 a 50 da vida de Maceda.


¿Cicatrizaron por fin as feridas? Foron demasiados anos de silencio; non se aclararon os feitos, así non se puido establecer diálogo entre as partes. É hora de abrir Maceda a unha convivencia saudábel; no pasado temos unha lección indelébel para o presente. O sectarismo é perigoso, xera violencia. O uniformismo mental é xa imposíbel. Compre aceptar con coraxe o pluralismo ideolóxico e conxugar no debate as variadas tendencias sociais existentes. Así recuperamos a responsabilidade colectiva e a urxencia de novos parámetros de solidariedade social.

A homenaxe a Benigno é unha débeda aos que sufriron a traxedia. Ao cumprir con este deber, apostamos por un presente superador e por un futuro posíbel. Maceda ten que aproveitar a oportunidade de recrear o seu tecido social de potencia agrogandeira, comercial e industrial. Todo pode ser novo e mellor, se recoñecemos o pasado sen ira, sentimos o presente con paz e preparamos o futuro coa intelixencia de todos". (Faro, 16/03/1997).

(Na primeira foto aparece a fachada do Concello de Maceda e a pancarta vertical anunciando a Exposición sobre Benigno Álvarez, pendurada no salón de actos. A segunda foto é a lexendaria imaxe de Benigno que aparecera na publicación republicana Nueva Galicia en 1937, e logo noutras posteriores).

13 DE MARZO DE 1937, AOS 80 ANOS (II)

Escrito por Fcarballo 10-03-2017 en cabodano. Comentarios (0)

O orixinal mecanoscrito que artellou Francisco Carballo para a Homenaxe a Benigno levaba data do 16/02/1997. A exposición decidimos titulala "A mirada de transparencias cordiais" coa axuda de Benavides, cando o veterinario comunista de Maceda se fixo lembranza. Retomamos o texto do presbítero ilustrado de Maceda; un magnífico traballo para a reconciliación e para a cicatrización das feridas: 

(...). Benigno era un intelectual que lideraba un proxecto de cambio e unha utopía de esperanza para campesiños e vilegos máis desposuídos. Inda se estaban a redimir os foros en parte das parroquias do municipio, inda os seguros eran incipientes para obreiros e aprendices: o problema social era grave no Concello de Maceda. En rigor era a primeira vez que a democracia parlamentaria se impuña no  Estado español e a sociedade ía entrando na decisión de inscribirse en partidos, mentres os asalariados se sindicaban e os campesiños retomaban forza nas sociedades agrarias. Había un ambiente de competencia entre as diferentes solucións aportadas polos sectores sociais. ¿Como tal competencia pasou a conflicto? Sen dúbida polo propio antagonismo, pero tamén por influxos externos. Galiza movíase por si mesma, e sentíase igualmente empurrada polos ventos de azoutaban á nosa sociedade. A aceleración histórica era posíbel naquela Maceda: aumento demográfico, salto cualitativo e cuantitativo no ensino, mitins nas feiras, eleccións moi competitivas, folgas de compradores de gando, proximidade do ferrocarril en constantes paros na súa construcción, etc. Axitación social nunha palabra.

Todas as alternativas políticas daquel tempo se ventilaban en Maceda: capitalistas e socialistas, estatalistas e galeguistas, confesionalistas e laicistas. Despois de séculos de uniformismo relixioso, só cuestionar tal tradición resultaba impactante. Parecido efecto tiña poñer enriba da mesa o centralismo estatal. O conflicto interno estaba servido, pero acabou en violencia pola demagoxia dos multimedia (prensa e radio), pola influencia persoal de certos líderes e polo contaxio exterior que v.g. en 1934 deu á Revolución de Asturias un carácter de ameaza relixiosa e social. Desde tal data axitaron os sectores conservadores o mito do comunismo soviético como invasión da Península (...)".

(A primeira foto -de Antón Gómez- cando logramos lle dedicasen unha praza no centro da vila de Maceda. Aparece o empregado municipal, no intre no que estaba poñendo a placa dous meses antes da homenaxe, que fóra adiante con gran afluencia de xente comprometida en todos os actos programados, o sábado, 15 de marzo de 1997. Na segunda foto aparece Bieito Seara lendo o manifesto no acto cívico que fixemos aquel sábado, na Praza de Benigno Álvarez de Maceda, logo do recital poético).

13 DE MARZO DE 1937, AOS 80 ANOS (I)

Escrito por Fcarballo 09-03-2017 en cabodano. Comentarios (0)

Cúmprense nestas datas 80 anos do pasamento de Benigno Álvarez en Maceda. En 1997, aos 60 anos da súa morte, artellamos os amigos Bieito Seara, Celso Sánchez, Xulio Conde e Santiago Prol, unha homenaxe a Benigno e aos martirizados do 36 na nosa contorna: ofrenda floral, recital poético, acto civil, exposición e mesa redonda. Mesmo convidamos para a mesa redonda a Marcos Valcárcel e a Francisco Carballo, que fixera un introito para un -daquela infructuoso- libro sobre o veterinario de Maceda. Gardamos o mecanoscrito orixinal que nos remesou dende Marín (logo conseguimos imprentalo coa súa sinatura no xornal Faro de Vigo). Titulouno “A homenaxe necesaria”. Recendía erudición, sentimento e concordia a esgalla. Un documento imprescindíbel que imos recuperar en varias achegas: 

“Unha homenaxe a Benigno Álvarez pode e debe ser bisagra dun xiro na convivencia municipal de Maceda. O noso Concello ten unha longa historia: no Antigo Réxime a Xurisdicción de Maceda estendíase dende o Rodicio até a Torre e mesmo se introducía en terreos de Guamil; desde a creación do Municipio no século XIX ocupa a cabeceira dos afluentes do Arnoia e enche a gándara da comarca do San Mamede ao Couso. Antes e agora é terra de gandería e comercio e apuntan gromos industriais. Até 1960, vila e aldeas tiñan as súas contradiccións; nos anos da II República foi a vila a que máis se viu escindida en tendencias relixiosas, civís e políticas. Proba de vitalidade. Benigno Álvarez e a súa familia estaban no ollo do furacán (...)”.

(Foto: propiedade da familia de Antón Gómez. Nese retrato aparece Benigno, arriba o segundo pola dereita, cos seus amigos de Maceda cara o ano 1920. Na segunha imaxe un "collage" sobre os actos de dignificación que mesmo foi inserido nun panel da exposición "A mirada de transparencias cordiais" ).

8 DE MARZO DE 1925 (1)

Escrito por Fcarballo 04-03-2017 en cabodano. Comentarios (0)

Cúmprense, nestas datas, 92 anos do nacemento do presbítero ilustrado de Maceda. No libro de Conversas (ANT, 2002), Santiago Prol e Xan Carballa preguntábanlle, no capítulo inicial “Maceda, os anos primeiros”, pola infancia no niño de reiseñores, polas lecturas á luz do candil e pola aldea que se perdeu: “Naciches o 8 de marzo de 1925. Bautizáronte ao día seguinte en Asadur. A casa na que viñeches ao mundo era do avó materno, ¿non si?: –Era, logo foi da miña nai e herdeina eu. Quedou como casa familiar. Era unha casa grande para os parentes da avoa e unha casa normal para os parentes do avó. Os parentes da miña avoa materna, que eran de Couzada, viñan xantar e merendar, porque tiñan unha situación económica difícil. A min iso chocábame moitísimo. Cando fun a Montevideo (Uruguai) nunha visita aos curmáns, eles dicían: ¡a túa casa grande! Eu non tiña conciencia diso. Era unha casa normal de Celeirón, pero tiña esa tradición. A casa do avó era máis potente que a da avoa. 

 

Sempre que escribes do teu lugar, salientas que pertences a Celeirón de Asadur: –Celeirón é un lugar da parroquia de Asadur (Maceda). Había uns campesiños que traballaban terras desa parroquia. Cando veu a miña familia, mercou algunhas terras e fixeron casa en Celeirón. A última, a de máis arriba. Así empezou a medrar o meu lugar. O nomenclátor do século XIX enumeraba casais, aldeas, lugares, pobos, vilas e cidades. Para a parroquia de Asadur había casais (A Parrocha, Amedo...), aldeas e lugares. Celeirón é un lugar. Pertenceu no Antigo Réxime ao señorío do mosteiro de Montederramo” (Conversas / ANT, 2002).    

(Na foto de Xan Carballa aparece Celso Sánchez facendo unha evocación no exitoso 1º Roteiro polos Lugares de Francisco Carballo (21/XI/2015), na súa casa natal en Celeirón de Asadur).