Blog Asociación Amigos de Francisco Carballo

Bo e Xeneroso

ROSALÍA, O DISCURSO POÉTICO DA NACIÓN

Escrito por Fcarballo 25-02-2018 en cabodano. Comentarios (0)

Do capítulo “O nacionalismo, a conciencia de País” (Conversas, ANT, 2002), mesmo falando da vindicación da lingua, bandeira que levaba  Murguía, pero que non se plasmaba na súa obra, Francisco Carballo contestounos: “(...) Só lentamente nos fenómenos nacionalistas de toda Europa se dá a preparación para utilizar a lingua popular [por escrito]. Rosalía escribe dentro dese movemento de recuperación, pero atópase con que non hai unha base social que a lea e se sume a ela. Atácaa a morte con desprezos e insultos a clase culta de España, poucos a defenden na Galiza e o pobo polo que ela loita, non participa.

Os seminaristas de Lugo acantazaron a casa de Rosalía por un artigo seu sobre as relacións sexuais na beiramar. O clero e a fidalguía foron maioritariamente carlistas. O pobo non, nin a burguesía. Os bispos e parte do clero rexeitaban o provincialismo e o rexionalismo progresista no que estaban Rosalía e Murguía. Alfredo Brañas tivo un certo apoio clerical. A Rosalía supúxolle sufrimento, pero deunos o discurso poético da nación. A súa situación é dificilísima e, cando deixa de escribir en galego, vai seguir a mesma loita, disfrazada. O que lea En las orillas del Sar  [1884] vai ver a mesma reivindicación nacionalista, pero dirixíndose ao grupo que a insulta. Non renuncia a nada, cambia de estratexia. Rosalía non abandonou loita ningunha, senón que deixou a loita política a prol do galego que tiña cun sector da poboación española, porque nun momento de desesperación viu que non o podía combater acaidamente. Era un vieiro choído: o pobo non le porque non está escolarizado e cando o está, non é en galego. Combátena os que desprezan o galego”.


N.B.- Cada 24 de febreiro [aniversario do nacemento de Rosalía en 1837], no Noso País agroma un sentimento de vindicación e identificación cunha muller que foi vangarda e pioneira de moitas causas. Eis a nosa contribución dende a Asociación Amigos de Francisco Carballo. Longa vida a tan loábel iniciativa da AELG, que está indo a máis, mesmo implicando a moitos colectivos de Galiza. No Estado fixeron algúns xestos de tipo iconográfico hai xa tempo: selos de 6 pesetas, billetes de 500 pesetas..., mais non entraron na cerna que amenta o presbítero ilustrado de Maceda. 


PACEM IN TERRIS

Escrito por Fcarballo 24-02-2018 en papas. Comentarios (0)

No libro de Conversas (ANT, 2002), nas páxinas 84-88, preguntámoslle polos papas da súa vida, aos que nos achegaremos en datas próximas. Hoxe imos deternos -mesmo por mor do potencial incremento dunha hipotética conflagración nuclear a escala global-  na encíclica Pacem in Terris, a máis salientábel da Igrexa católica dende 1800, en verbas súas. No número 1.090 do semanario ANT (24/04/2003), Francisco Carballo inseriu unha lúcida columna que resiste moi ben o paso do tempo: 

 

“O 11 de abril de 1963, firmaba Xoán XXIII a súa carta encíclica Pacem in Terris, o documento papal máis importante da época contemporánea. Documento luminoso que serviu de base á constitución Gaudium et Spes do Vaticano II e que hoxe seguimos a ollar con ledicia. ¿Por que o máis importante? Porque centra na paz o eixo da sociedade. A paz mundial é imprescindíbel para o desenvolvemento humano e para a liberación dos maltratados. Segue a dicir Xoán XXIII: “Na nosa época, que se gloria de posuír a enerxía atómica, é absurdo defender que a guerra sexa apta para resarcirse de dereitos violados”. Porque afirma como fundamento da sociedade á persoa, cos seus dereitos e deberes: “Todo home é persoa, isto é, natureza dotada de intelixencia e libre albedrío. Polo tanto o home ten por si mesmo dereitos e deberes, que dimanan inmediatamente e ao mesmo tempo da súa propia natureza. Son universais e inviolábeis”.

Engade as características máis significativas do mundo actual: as reivindicacións económicas e políticas dos traballadores; a presenza da muller na vida pública e a emancipación dos pobos: “Non hai comunidade nacional que queira estar baixo o dominio doutra”. A Pacem in Terris distingue entre o erro e quen o profesa, entre as ideoloxías e as correntes históricas: “Porque unha doutrina, cando ten sido elaborada e definida, xa non cambia. Ao contrario, as correntes de carácter económico e social, cultural ou político, aínda que teñan orixe en tales teorías, ao desenvolverse no medio de condicións mudábeis, están suxeitas por forza a unha continua mudanza”. Compre logo estar atentos aos “signos dos tempos”. Saber ollar os horizontes, as aspiracións humanas. Xoán XXIII, na Pacem in Terris, reivindicou para os católicos os avances da conciencia universal v.g. a declaración dos dereitos do home e cidadán da Revolución Francesa [liberdade, igualdade e fraternidade], só vista negativamente polo integrismo. É unha carta encíclica que Xoán XXIII emitiu para todos os humanos, para un mundo en guerra fría, nun xeo a disolver coa quentura da paz”. 

N.B.- Ademais dunha portada de Pacem in Terris, quixemos inserir intencionadamente imaxes de Xoán XXIII con Quiroga Palacios, o Cardeal de Galicia, que tivera a ben nacer en Maceda no ano 1900. Aos dous coñeceunos e tratounos Francisco Carballo.

ANAGNÓRISE / MARÍA VICTORIA MORENO (2)

Escrito por Fcarballo 26-01-2018 en columnas. Comentarios (0)

(...) Anagnórise utiliza unha viaxe a partir de Vilalonga (Sanxenxo) como escenario do diálogo do rapaz coa chofer descoñecida. Cun galego á vez común e gramaticalmente correcto, a escritora conecta a paideia grega de Platón co fondo musical de David Bowie: “I laughed and shook hands, and made my way back home. I searched for form and land, for years, and years! Roamed. I gazed a gazley star at all millions here. We must have died alone, a long time ago” (1).

“Comecei a cantaruxar a letra, tamén polo baixiño, e houbo un momento no que tiven a impresión de que o noso teimoso enfrontamento rematara definitivamente”. “Estábase ben no coche e ela e máis eu eramos dous amigos e camiñabamos cara a despedida ao longo dun solpor de ouro e violeta”. Esta odisea libera do desespero ao rapaz e acompáñao na autoafirmación e na capacidade crítica do seu ambiente; logra o que di a autora: “as persoas estamos feitas para levar adiante os proxectos máis fermosos”. Libro útil, cheo de engado para os mestres de ética na súa tarefa de desvelar valores e así deixar o impositivo empeño de aturdirnos con textos de filósofos á deriva".

N.B.-  (1) A estrofa pertence ao tema de Bowie “The man who sold the world": “Rin e dinlle a man.O que fixen foi voltar ao fogar. Busquei en terra allea durante anos e anos. Deambulei. Ollei e ollei fixamente millóns de estrelas. Nós debemos ter falecido sós fai moito tempo”.

Ver vídeo


ANAGNÓRISE / MARÍA VICTORIA MORENO (1)

Escrito por Fcarballo 26-01-2018 en columnas. Comentarios (0)

Neste 2018 a Real Academia Galega (RAG) vai dedicarlle as Letras a unha muller (4ª en 55 anos logo de Rosalía de Castro, 1963; Francisca Herrera, 1987 e María Mariño, 2007). Estamos a falar de María Victoria Moreno, estremeña de nacemento (Valencia de Alcántara, Cáceres, 1939), pero galega de todo o demais e que finou na cidade de Pontevedra en 2005. Francisco Carballo coñecía persoalmente á escritora e tamén á súa obra. No núm. 1.053 do semanario ANT (24/10/2002) escribiu unha interesante columna titulada “Anagnórise” que imos rescatar en dúas achegas:

“Este é o título dunha primorosa obra de María Victoria Moreno, Anagnórise, agnición, descubrimento dun mesmo. Anagnórise, breve novela desa autora, ten, ao menos, dúas virtualidades: levar da man ao protagonista, un adolescente que fuxe de si mesmo e que acaba reconciliándose coa súa personalidade e, á vez, desvelar bocados autobiográficos da autora. Hai só días, nunha entrevista de prensa, Victoria Moreno expresaba as súas inquedanzas e a febra da súa intimidade. Ao chegar a Galiza, dinme conta da súa lingua e ameina; comprendín con esa decisión que optaba ao mesmo tempo polos sectores pobres e excluídos, afirma. Merecemento digno de congratulación.

 A xa vella novela Anagnórise [1988] fíxome lembrar a miña infancia. A mestra dos meus cinco a once anos [1930-36] foi dona María, unha mestra da mesma febra que o seu marido, solidarios do campesiñado, amorosos, excelentes pedagogos. Vivían nunhas dependencias da mesma escola, unha casa rural do meu lugar [Celeirón de Asadur]. A influencia positiva de tales mestres supera canto se poida dicir. Desafortunadamente hai e había na Galiza mestres e mestras, uns desertores do agro, outros miméticos imitadores da burguesía rancia das vilas e cidades, colonizadores do castrapo e de valores antigalegos. Estes seudoeducadores son os máis funestos elementos dos males de Galiza (...).

AS "OUTRAS FOTOS" DAS CONVERSAS (ANT, 2002)

Escrito por Fcarballo 03-01-2018 en libros. Comentarios (0)

Denantes de saír publicado o libro das Conversas (ANT, 2002), estivemos traballando na conformación do mesmo toda a primavera e parte do verán de 2001. Acordamos unha conversa devagariño aos sábados pola mañá. Paseniñamente fomos artellando un libro de referencia, que mesmo conforma transversalmente a traxectoria de Francisco Carballo. Cando lle puxemos o punto final, fomos comer os tres a un restaurante de Marín, mesmo para falar -xa informalmente- de case todo até empardecer.

Xan dixéralle a Carballo -a semana anterior- que puxese traxe e garabata para unha sesión de fotos. Delas sairía a portada do libro. Aquel sábado do verán de 2001, Carballo tróuxonos o seu álbum persoal de fotos para que Xan reproducise as imaxes que considerase. Un feixe aqueloutrado delas aparecería logo no libro. Na primeira ilustración desta achega aparecen os dous nesa tarefa.

Logo saímos ao exterior, no complexo do Colexio San Narciso, para facer a primeira parte da reportaxe fotográfica. Na segunda ilustración aparece Carballo sentado posando. Na terceira está Xan tirándolle fotos. Esta é unha instantánea abondo singular, xa que logo, como temos escrito na bitácora, Xan Carballa sempre está detrás da cámara e non aparece nas fotos vencelladas con Francisco Carballo. ¡Eis a excepcionalidade!

Na última podemos ollar na mesa, ademais do café cortado, a gravadora (de cassettes), o mancontro (de 2001), o pilot azul, o lapis do número 2, os fluorescentes amarelos... Santiago Prol está entregándolle a Carballo un libro e un CD. Case sempre lle levaban “mercancía” vencellada con intereses comúns en clave nosa. O fotoxornalismo semella imprescindíbel na realidade de hogano. Os documentos gráficos que inserimos nesta bitácora pretenden fornecer dende todas as frontes a súa biografía. ¡Beizón!