Blog Asociación Amigos de Francisco Carballo

Bo e Xeneroso

PALESTINA

Escrito por Fcarballo 26-05-2018 en columnas. Comentarios (0)

En 2002, cando xa tiñamos o libro de “Conversas” na rúa, quedamos con Francisco Carballo -un día de primavera- en Marín. Comentámoslle que o noso fillo -naquela altura estudante de 2º da ESO- estaba a facer un traballo sobre Palestina; un tema histórico en conflito espiraliforme (en bucle como se di agora) dende  hai máis de 2000 anos. Sorprendeulle que un rapaz de 13 anos encarase un asunto tan revirado. Suxerímoslle unha columna no semanario ANT que afrontou axiña [núm. 1.037, 6/06/2002]. Eis o lúcido resultado:

“Palestina é un anaco de historia que sintetiza a da humanidade. Unha terra de paso ollada como “mel e leite”, máis de seu espida e infértil. Posta a xardín por cultivadores aguerridos, co sacho e a espada na man. Hoxe até o cumio da ferocidade. Palestinos foron os cananeos, os filisteos, os hebreos e tantos máis: os sectores dominantes destes colectivos marcharon, voltaron... Dende finais do Imperio Bizantino residen na Palestina populacións pacíficas, pacientes ante sucesivas dominacións, sempre sufridores. Son musulmáns, cristiáns, xudeus. Convivir é unha necesidade, unha riqueza.

¿Que fado sinistro está a converter en inferno un país de cruce de culturas , de pacientes campesiños? A luz, un duplo “fundamentalismo”; detrás, o Imperio. Os “sionistas” exacerbados e os infiltrados “wahabistas” islámicos. Sharón e o Likud son inicuos, desvarían; a intifada degradouse en “kamikacismo”, un martirialismo paranoico. A política de USA sérvese deste antagonismo para dominar o espazo xeopolítico. Os colectivos israelitas-palestinos pola paz, os xudeocristiáns e os palestinocristiáns, milleiros de xudeus e de palestinos demostran que son humanos e poden saír do “inferno” dos erros de Arafat, dos “falcóns” israelitas e rirse do Imperio”.

N.B.- Os documentos gráficos tirámolos de: www.palestinalibre.org, www.infotalcual.com, www.teinteresa.es e de www.palestinasoberana.info. Sharón (1928-2014) foi un destacado militar e político israelí de liña extremadamente dura. Arafat (1929-2004) foi o 1º presidente da Organización para a Liberación de Palestina. O Estado de Israel "inventouse" pola ONU en 1948 (14 de maio) trocando a Palestina nun Estado de "inexistencia formal". Eis o cerne dun conflito de hogano (e de antano) que non acouga. 

JOÃO DA NOVA, O NAVEGANTE DE MACEDA

Escrito por Fcarballo 20-05-2018 en cabodano. Comentarios (0)

Durante cinco intensos anos mergullámonos nunha das máis apaixonantes incursións da nosa vida de investigador. Cando tiñamos o mecanoscrito orixinal rematado, pasámosllo Francisco Carballo para que nos aconsellase. Non só lle gorentou, senón que fixo a contraportada do que logo sería o pioneiro libro “João da Nova, un mariño galego ao servicio da Coroa de Portugal”, que tivo a ben editar a Deputación de Ourense, mesmo co bo facer do -naquela altura- alcalde de Maceda, Manuel Rodríguez Carballo, que tamén sufragou a nosa exposición permanente sobre o navegante. Outrosí Francisco Carballo imprentou unha clarificadora columna cando o volume (Prol: 2002) saía á rúa, no número 1.035 d´ANT [23/05/2002] e que mesmo coincidía co 500 cabodano da descuberta de Santa Helena por parte de João da Nova. Eis o vindicativo e loábel texto do historiador e ilustrado de Maceda:

“O 21 de maio hai festa de descubrimento en Santa Helena. Fora descuberto este paradisíaco enclave por João da Nova á volta da súa primeira viaxe á India, 1502. João da Nova é un dos exemplos da perda de memoria de nós os galegos, sendo un dos catro máis importantes navegantes das descubertas lusas do XV-XVI con Vasco da Gama, Cabral e Almeida. Dirixiu a III expedición no 1501 con froitos considerábeis: descubre a illa Ascensión, dobra o Cabo de Boa Esperanza e arriba en Juan de Nova Island. Tivo o honor de fixar un “padrão” como primeiro europeo na illa de Ceilán [Sri Lanka]. Recorreu o Malabar indio, cargou gaños en abundancia e regresou a Lisboa. Nesa volta descubriu Santa Helena. Participou nunha segunda viaxe e permaneceu en Oriente. Foi decisiva a súa actuación na Batalla de Diu, 1509, coa nao Frol de la Mar, que deu a Portugal unha efémera hexemonía no Índico. Faleceu na India naquel 1509.

Datos estes que non constan nin nas historias hispanas, nin sequera nas de Galiza. Pero máis: João da Nova era da familia dos Nóvoa de Maceda (Ourense); un dos numerosos nobres que abandonaron Galiza ante a conquista dos Reis Católicos. No 1480 xa está camiño de Lisboa. É alcaide da fortaleza; xoga un papel político cos reis João II e con don Manuel. Focar o momento histórico da invasión dos Reis Católicos, da fuxida de nobres a Portugal uns, outros á conquista de Granada, é rescatar un capítulo necesario para comprender o pasado aínda presente na devaluación de tantos aspectos de Galiza. Un historiador novo, experto, compenetrado coa memoria do País e da súa vila natal, Santiago Prol, elaborou unha biografía orixinal en todos os aspectos; unha biografía de João da Nova: fascinio das navegacións; sorpresa do descoñecido, ilusión dos protagonistas, deseños de naos e caravelas, unha novidade historiográfica a saír do prelo axiña”.

N.B.- A primeira imaxe é un selo (de coleccionista) emitido dende a demandadísima oficina de correos da illa Santa Helena, no Atlántico Austral, co gallo do quinto centenario da súa descuberta por parte do macedán João da Nova, o 21 de maio de 1502. A segunda e terceira imaxes amosan portada e contraportada do libro "João da Nova, un mariño galego ao servicio da Coroa de Portugal (Prol: 2002, Deputación de Ourense) e a cuarta é do noso libro "Nobres vencellados ao Castelo de Maceda" (Prol: 2009, Difusora edicións), no que lle dedicamos o capítulo "João da Nova, o galego máis relevante do século XVI" . Engadir que hogano compartimos unha interesante bitácora -en tándem coa axuda técnica e solidaria do amigo Juan José Pérez Ramos que sempre exerce de macedán- na que imos pendurando paseniñamente boa parte do universo vencellado arredor do navegante João da Nova, orixinario da casa nobiliaria de  Maceda (bispado de Ourense): http://www.blogoteca.com/joaodanova/

17 DE MAIO / MARÍA VICTORIA MORENO

Escrito por Fcarballo 17-05-2018 en cabodano. Comentarios (0)

Co gallo deste 17 de Maio, imos rescatar a primeira aproximación que fixemos -dende esta bítácora- sobre a homenaxeada deste ano. Incluímos unha segunda achega [as dúas datadas o 16 de xaneiro deste 2018]. Invitamos a quen nos siga de cerca, retome a lectura da columna que Francisco Carballo fixo sobre a mellor obra desta escritora "alófona" xenerosa e boa. Eis o texto primeiro que inserimos naquela altura: "Neste 2018 a Real Academia Galega (RAG) vai dedicarlle as Letras a unha muller (4ª en 55 anos logo de Rosalía de Castro, 1963; Francisca Herrera, 1987 e María Mariño, 2007). Estamos a falar de María Victoria Moreno, estremeña de nacemento (Valencia de Alcántara, Cáceres, 1939), pero galega de todo o demais e que finou na cidade de Pontevedra en 2005. Francisco Carballo coñecía persoalmente á escritora e tamén á súa obra. No núm. 1.053 do semanario ANT (24/10/2002) escribiu unha interesante columna titulada “Anagnórise” que imos rescatar en dúas achegas:

“Este é o título dunha primorosa obra de María Victoria Moreno, Anagnórise, agnición, descubrimento dun mesmo. Anagnórise, breve novela desa autora, ten, ao menos, dúas virtualidades: levar da man ao protagonista, un adolescente que fuxe de si mesmo e que acaba reconciliándose coa súa personalidade e, á vez, desvelar bocados autobiográficos da autora. Hai só días, nunha entrevista de prensa, Victoria Moreno expresaba as súas inquedanzas e a febra da súa intimidade. Ao chegar a Galiza, dinme conta da súa lingua e ameina; comprendín con esa decisión que optaba ao mesmo tempo polos sectores pobres e excluídos, afirma. Merecemento digno de congratulación.

 A xa vella novela Anagnórise [1988] fíxome lembrar a miña infancia. A mestra dos meus cinco a once anos [1930-36] foi dona María, unha mestra da mesma febra que o seu marido, solidarios do campesiñado, amorosos, excelentes pedagogos. Vivían nunhas dependencias da mesma escola, unha casa rural do meu lugar [Celeirón de Asadur]. A influencia positiva de tales mestres supera canto se poida dicir. Desafortunadamente hai e había na Galiza mestres e mestras, uns desertores do agro, outros miméticos imitadores da burguesía rancia das vilas e cidades, colonizadores do castrapo e de valores antigalegos. Estes seudoeducadores son os máis funestos elementos dos males de Galiza (...).

N.B.- Continúa na achega "Anagnórise / María Victoria Moreno (2)" publicada o 26 de xaneiro deste 2018 eiquí. Eis a nosa contribución dende a bitácora Amigos de Francisco Carballo:  http://fcarballo.blogspot.es/1517001563/ 

ALEXANDRE BÓVEDA (4)

Escrito por Fcarballo 11-05-2018 en vídeos. Comentarios (0)

En 2013, cando Francisco Carballo xa estaba moi “tocado” pola enfermidade, fixo unha importante -e lúcida- colaboración para o documental “A fazaña da liberdade” de algo máis de 90 minutos dedicado a Alexandre Bóveda. Aparece o presbítero ilustrado de Maceda en dez intervencións abondo interesantes (minutos 5:26 / 6:45 / 12:36 /17:15 / 28:14 / 58:12 / 70:58 / 72:00 / 73:49 e 75: 52). ¡¡¡Conforma este un dos últimos documentos videográficos dos que temos constancia de Francisco Carballo en vida!!! Mesmo o presentan como sacerdote e biógrafo de Bóveda.

Imos recuperar parte do texto que pendurou FilmikaGalaika en Youtube: “É un documental que amosa o periplo vital dun dos personaxes máis salientábeis de Galiza. Un documental que reconstrúe a vida e actividade de Alexandre Bóveda (1903-1936): facendista, economista, deseñador das Caixas de Aforros de Ourense e Pontevedra, impulsor do Estatuto de Galiza, integrante do Seminario de Estudos Galegos, fundador e Secretario Xeral do Partido Galeguista e, ante todo, un bo e xeneroso “entregado á causa galega”. “A fazaña da liberdade” conforma unha visión áxil, que mesmo vai acompañada dunha explicación do contexto histórico, lugares, axentes e causas que deseñaron o espazo e o tempo de Alexandre Bóveda. Testemuñas e contexto aportados por Francisco Carballo, Uxío Breogán Diéguez Cequiel, Francisco Rodríguez, Carlos Velasco, Fernando Quintela, Xosé Manuel Beiras, Xavier Vence, Avelino Pousa Antelo, Isaac Díaz Pardo, Justo Beramendi. Outrosí os fillos de Bóveda (Xosé Luís e Amalia) e o neto (Valentín García Bóveda)".

Engadimos os créditos. Título orixinal: “A fazaña da liberdade”. Tipo: Documental. Xénero: Biográfico. Director: Seném Outeiro. Produtor Executivo: Roi Carballido. Son: Oskar López. Narrador: Suso Pando. Coprodución. Axuda: Concellos de Pontevedra, Poio e Ourense e Deputación de Lugo. Colaboración: Fundación Alexandre Bóveda, Centro de Estudos e Documentación Alexandre Bóveda (CEDAB), Cátedra Alexandre Bóveda (UVI), Fundación Sempre en Galiza e Revista Murguía. Duración: 94´. Orixe: Galiza. Ano: 2013. Idioma V.O.: galego. Infografía e Lila gráfica: Nano Besada. BSO: ARNAL. Arte Mural: CRAWLER. Créditos Musicais: "Bos e Xenerosos" (A Nosa Cinza). KELTOI. FILMIKA GALAIKA (2013). 

N.B.- Imaxes: www.santiagoturismo.com / www.farodevigo.es (a do director Seném Outeiro en Bilbao, Universidade de Deusto, presentando o documental) / www.afazanhadaliberdade.wordpress.com e a imaxe de Francisco Carballo  exhumada do propio documental (2013).


Ver vídeo


ALEXANDRE BÓVEDA (3)

Escrito por Fcarballo 10-05-2018 en libros. Comentarios (0)

Logo do clarificador introito, Francisco Carballo dividiu o libro dedicado a Alexandre Bóveda (ANT, 1999) en capítulos breves. O primeiro ía dedicado ao seu Ourense natal (4 de xuño de 1903). Bóveda procedía dunha familia modesta. Fixo cursos de peritaxe mercantil no colexio dos Irmáns Vilar. Estivo na Coral de Ruada e no Orfeón Unión Orensana. Coñeceu a Risco e a Basilio Álvarez (no seu xornal La Zarpa publica o primeiro artigo). Aprobou as oposicións de contabilidade de Facenda e decantouse polo destino de Pontevedra: “Entre 1927 e 1936 transcorrerían nove anos de paixón e nove anos de creación”. Na Coral Polifónica daquela cidade coñeceu a Amalia Álvarez Gallego coa que casaría en 1930 (20 de outubro). Logo viría o vencello aceso cos galeguistas Otero Pedrayo, Gómez Román, Enrique Peinador, Ánxel Casal, Castelao, Ramón Cabanillas, Nuñez Búa...

Cando se artellou o Partido Galeguista, en nadal de 1931, Bóveda foi nomeado secretario de organización do PG. Dende aquel intre centrou case todas as súas enerxías no proxecto nacionalista e nas súas mocidades: “A Nosa Terra serviu de boletín do Partido e na súa etapa pontevedresa, baixo a dirección de Vitor Casas, foi a preocupación constante de Bóveda, tanto no seu mantemento económico como na liña editorial”. No capítulo Facer Galiza o historiador macedán amenta a expresión de Castealo: “Bóveda era o motor de explosión do Partido”.  En 1930 Bóveda fora invitado polo Seminario de Estudos Galegos para redactar un anteproxecto de Estatuto. Galiza sufría discriminación fiscal. A autonomía traería vantaxes. Amosaba unha “excelente formación facendística”. Aprobouse o anteproxecto -de máximos- en decembro de 1932 co 77% dos delegados dos concellos...

Logo viría o Bienio Negro, o desterro a Cádiz (e o de Castelao a Badaxoz), a excisión do PG coa creación da Dereita Galeguista (con Risco, Filgueira e o macedán Xosé Lois Parente -co que polemizou publicamente- entre outros), a Fronte Popular, o protagonismo central de Bóveda na  campaña do Estatuto (xuño do 36), a sublevación militar, a prisión, o xuízo militar, o fatídico 17 de Agosto (hogano Día da Galiza Mártir) e a semente de futuro, que diría Castelao. Un libro breve pero intenso, no que o historiador se amosa como un dos biógrafos máis solventes de Alexandre Bóveda, un galego bo e xenroso que perdeu a vida con 33 anos, logo dun xuízo ignominioso que hogano se debería anular como tantos outros daquela xeira.

N.B.-  A primeira imaxe tirámola do libro co que estamos. A segunda de www.nuevatribuna.es e as dúas últimas, tamén do libro de Francisco Carballo, exhuma as históricas verbas que Alexandre Bóveda pronunciou na "farsa" de xuízo que o condenou a morte e que mesmo quedaron imprentadas para a memoria colectiva de Nós. Dende a bitácora Amigos de Francisco Carballo tamén queremos alicerzar esa arela. 

Mesmo para completar esta achega, incorporamos a cantiga "Silencios na memoria" que A Quenlla lle dedicou o Día da Galiza Mártir (en 2012), cun vídeo moi evocador, con imaxes e verbas que chegan ao fondo dos corazóns das xentes de ben do Noso País.

Ver vídeo