Blog Asociación Amigos de Francisco Carballo

Bo e Xeneroso

ENTREVISTA EN RADIO ALLARIZ

Escrito por Fcarballo 19-01-2019 en entrevistas. Comentarios (0)

Atopamos en www.ivoox.com un interesantísimo documento sonoro de Francisco Carballo; unha intensa entrevista radiofónica [e telefónica, pois el estaba fisicamente en Marín “no seu despacho”] que lle fixeran no inverno de 2004 dende Radio Allariz. Baixo o título A doma de Galiza nos Séculos Escuros  [durante 23´44´´] Francisco Carballo amosa gran capacidade de comunicación, mesmo enorme erudición e maxisterio. Fala dos Irmandiños e o desexo dunha maioría dos galegos “para conseguir unha situación menos desfavorábel diante do alto clero e da alta nobreza", unha reflexión sobre a Galiza de entreséculos XV / XVI, do mercantilismo, da desaparición lenta do sistema feudal eiquí. Outrosí da monarquía absoluta, do noso reino que se somete con moita subordinación a Castela [económica, social e culturalmente]. Da Igrexa medieval e da moderna: a decapitación da monacal e da episcopal con bispos alleos que adoptan o castelán tratándonos como unha colonia. Tamén dos Séculos Escuros, do nauta macedán João da Nova, de Feijoo, de Sarmiento, da Xunta de Galiza [que non ten nada que ver coa actual], do despotismo ilustrado, dos provincialistas e da Igrexa de hogano. Mesmo remata dicindo [con fortes verbas] que o bispo de Ourense, monseñor Temiño Sainz, fora “un prelado militarista, falanxista, colonial, franquista e fascista, oposto a todo o que tivese que ver coa inculturación da Igrexa galega e coa novas correntes arredor do Vaticano II”. Na web referenciada fan unha entradiña: “Entrevista a Francisco Carballo en Radio Allariz no 2004. Francisco Carballo estudou Teoloxía e Historia (licenciado en 1954) en Madrid. En 1973 trasladouse Vigo como profesor da Escola Universitaria de Maxisterio. Especializado na Idade Moderna galega (ss. XVI-XVIII), así como no destacado papel que tivo a Igrexa na historia da Galiza. Francisco Carballo foi un dos fundadores do semanario A Nosa Terra en 1977, e un colaborador constante. Ten colaboracións en A Trabe de Ouro e Encrucillada. Actualmente vive no Morrazo desde que se xubilou”.

Invitamos a tod@s os que nos sigan, escoiten este interesantísimo documento sonoro que incorporamos á bitácora. Eis o enlace:

https://www.ivoox.com/o-doma-da-galiza-nos-seculos-escuros-audios-mp3_rf_1423272_1.html

N.B.- Ilustramos desta volta a achega cunha iconográfica foto de Xan Carballa que xa temos pendurado outras veces. Nela podemos ollar a Francisco Carballo na Praza de Galicia en Santiago de Compostela, o 25 de xullo de 1981, no acto central do Día da Patria Galega, no que foi o orador principal.

ENCICLOPEDIA HISTORIA DA LITERATURA GALEGA / AS-PG

Escrito por Fcarballo 05-01-2019 en homenaxes. Comentarios (0)

Eis a entrada do presbítero ilustrado de Maceda na Enciclopedia da Literatura Galega vencellada á AS-PG: "Francisco Carballo Carballo naceu no lugar de Celeirón, parroquia de Asadur (Maceda-Ourense) o 8 de marzo de 1925 e finou en Salamanca o 29 de novembro de 2014.  Cuarto fillo de sete irmáns (catro homes e tres mulleres), foi escolarizado aos cinco anos, nunha primeira infancia caracterizada pola inocencia, o xogo e a escola. Mais axiña viñeron golpes amargos: o falecemento da súa irmá maior, cando o escritor contaba con sete anos e a morte do seu pai, aos once. Porén, continuou os seus estudos e, á idade dos dezaseis anos, optou polo "noviciado dos Paúles" en Madrid, onde residiu catro anos; logo marcharía a Cuenca, por outros catro para os seus estudos filosófico-teolóxicos. Foi nomeado presbítero aos 24 anos (o 3 de xullo de 1943). Posteriormente, combina a docencia de Filosofía no seminario e a de estudante de Historia na Complutense de Madrid, obtendo a licenciatura en 1954 con "Sobresaínte". Inicia a tese de doutoramento ao tempo exerce a dirección do colexio San Narciso de Marín durante catro anos (1954-1958). Marcha para Barakaldo tamén como director (1958-1965). No ano 1965 é nomeado reitor do Teologado dos Paúles en Salamanca. Sopran ventos de renovación teolóxica, ao abeiro do Concilio Vaticano II, que Francisco Carballo aproveitará para mudar a mentalidade. No 1973 decide regresar a Galiza, establecendo en Vigo o seu lugar de residencia, xunto con "cregos obreiros" e en cuxa Escola Universitaria de Maxisterio é profesor (tamén traballa algunhas horas no Instituto Politécnico). Estamos perante unha nova etapa que discorre como profesor e animador cultural (no barrio e na Asociación Cultural de Vigo, que presidiu varios anos; así como na presidencia de Promocións Culturais Galegas, 1977, editora de ANT); político (formando parte da ANPG e no BNG) e relixioso (a través da Igrexa galega dos "Coloquios"; de Irimia, etc). Francisco Carballo foi un dos fundadores do semanario ANT en 1977 da que foi un firme e perseverante colaborador. Tamén colaborou nas revistas A Trabe de Ouro e Encrucillada. Presentouse como candidato ao senado polo BNPG nas eleccións de 1977. En 1981 foi condenado a seis meses e un día de prisión menor e a 20.000 pesetas de multa por “calumnias a la policía” no libro Historia de Galicia (AN-PG, 1979). Nos últimos anos, en consonancia cunha traxectoria vital de defensa de Galiza, do seu idioma  e da necesidade de dotármonos de medios de comunicación propios, volta a facer parte dun grupo promotor no nacemento dun novo medio de comunicación galego, Sermos Galiza. Morreu en Salamanca en novembro de 2014 [está soterrado na campa de Asadur, na súa terra de orixe].

Aínda que os seus comezos como escritor tiveron lugar só en revistas relixiosas (durante os anos 1946 a 1949), logo  poñerá a súa escrita a disposición de toda a sociedade, deixándonos unha obra de enorme significación para a comprensión do século XX na Galiza, dende as perspectivas da historia, o xornalismo e a teoloxía. Entre os seus ensaios destacan A Igrexa galega (A Nosa Terra, 1995); Alexandre Bóveda (A Nosa Terra, 1999); Breve Historia de Galiza (A Nosa Terra, 2000) ou Martín Sarmiento (A Nosa Terra, 2002). Participou en obras colectivas moi significativas para a historiografía galega: Historia de Galicia, 1979 (editada pola Fronte Cultural da ANPG); na Historia de Galicia, editada no 1992 por ANT ou, por último, colaborou na obra titulada Historia Xeral de Galicia, publicada en 1997 (tamén pola editora de ANT). Subliñar a súa participación en títulos de autoría colectiva, como Castelao contra a manipulación (Xistral, 1984); A Nosa Literatura, (1988); 12 anos na búsqueda da nosa identidade (1990); O mundo desde aquí (IGADI, 1993) e outras. É de salientar o título Conversas con Francisco Carballo, de Santiago Prol e Xan Carballa (A Nosa Terra, 2002), libro no que o intelectual e escritor, "desvela" a súa "interioridade".

N.B.- Esta é a entrada que a  Asociación Socio-Pedagóxica Galega [AS-PG]  tivo a ben editar sobre Francisco Carballo, na sección Enciclopedia da Historia da Literatura Galega, acompañada coa segunda fotografía que penduramos nesta achega, e que el empregou noutras enciclopedias virtuais en clave galega. A primeira foto que inserimos hoxe é da autoría de Xan Carballa, na redacción d´ANT, na rúa Príncipe, 22 baixo, Vigo, nos anos 90 do século pasado.



 

APÉNDICE. A IDADE CONTEMPORÁNEA DENDE 1939 ATÉ 1979 (e 5)

Escrito por Fcarballo 01-01-2019 en libros. Comentarios (0)

Na páx. 216 apareceu imprentado “... a policía española asasinou a Xosé Ramón Reboiras Noia”. Pola verba “asasinou” houbo unha denuncia, logo prohibiron o manual,  Francisco Carballo tivo un xuízo e foi condenado a seis meses de cárcere. ¡Todo isto xa na xeira democrática! No libro de Conversas (Prol / Carballa, 2002) cóntanolo polo miúdo e, máis cedo que tarde, meterémoslle o dente. Seguimos co relato do Apéndice: “A opresión que exerceu o poder, a miúdo violenta, foi constante, o mesmo no cultural que no económico, social e político. No mes de agosto de 1975 Galicia viviu unha onda de terror. Detencións e rexistros domésticos culminaron o día 12, no que a policía española asasinou a Xosé Ramón Reboiras Noia, un dos dirixentes da UPG.  No ámbito das ideoloxías, a década dos 60 ofrece algunhas fracturas nos grupos asociados ao poder. Na Igrexa advírtense dúas liñas: unha de endurecemento [dioceses de Ourense e Lugo] e outra de apertura e, despois do Concilio Vaticano II, de renovación [Santiago e Mondoñedo]. O Cardeal Quiroga Palacios deu un xiro á súa actuación autoritaria e intentou unha adaptación atendendo ás novas correntes da Igrexa Romana. Nese ambiente puido nacer unha minoría cristiá [Francisco Carballo incluído] coñecida como a Igrexa dos Coloquios. Esa minoría publicou libros de pensamento e pastorais por medio da editorial SEPT e comezou un diálogo coa cultura galega (...).

 

A lingua galega, tan atacada polo franquismo, foi santo e seña da oposición. Aínda que os grupos políticos dependentes de Madrid postularon o bilingüismo, os nacionalistas reivindicaron a normalización do galego, a súa oficialidade exclusiva, entendendo que só tal práctica podería vencer á diglosia e liberar, no ámbito lingüístico, unha comunidade colonizada (...). Entre as eleccións de 1977 e 1979 houbo manifestacións populares. Na de Vigo de decembro do 77 semellaba que a autonomía, promovida polo poder, era desexábel aos galegos; na de xullo do 78, polo Día da Patria Galega, a opción de soberanía nacional, representada polo BN-PG, prevaleceu amplamente en Santiago. Aínda con máis forza se repetiu este indicador no 79 reivindicando as Bases Constitucionais da Nación Galega. A historia de Galicia é hoxe a dun pobo desexoso de gobernarse por si, rachando cadeas seculares (...). O proceso de liberación de Galicia estase inscribindo na Historia Universal como un capítulo da liberación das clases e nacións sometidas aos imperios”.

N.B.- Na primeira ilustración aparece un Moncho Reboiras moi novo. A segunda corresponde á última tanda da publicación gráfica que os nacionalistas tiveran a ben artellar naquela altura.
 

APÉNDICE. A IDADE CONTEMPORÁNEA DENDE 1939 ATÉ 1979 (4)

Escrito por Fcarballo 30-12-2018 en libros. Comentarios (0)

“A importante actividade pesqueira de Galicia exprésase en tres direccións: marisqueo, pesca de baixura e pesca industrial. A política centralista privou ao marisqueo de praias comunais, privilexiou a concesión de bateas para o mexillón a persoal alleo (...). Esta fonte primordial da riqueza galega ten sido estragada ou utilizada a prol dos centros do poder. A industrialización como contrapartida foi insuficiente. A crise dos estaleiros, como as das empresas privadas, é consecuencia dunha industrialización desintegrada e especulativa. Acusa unha dependencia e un raquitismo que incapacita a Galicia para todo desenvolvemento de fondo. Redúcese a Galicia á triste situación de colonia provedora de man de obra barata e de materias primas. Nesa mesma perspectiva foi tratado o sistema de comunicacións (...). A autoestrada do Atlántico, obra de peaxe, reforzará o entreguismo aos monopolios de escura utilidade. O sistema de comunicacións é unha proba máis do sometemento do Noso País ás multinacionais e unha barreira para a integración comercial e industrial galega.

As modificacións laborais do período que estamos historiando fundamentaron as novas relacións de clase. Dentro dun forte clasismo, a sociedade galega viviu agudos conflitos nunha tendencia á aglutinación das clases populares en antagonismo coa oligarquía monopolista (...). Consignamos os fitos da conflitividade. En 1968, en Santiago de Compostela, a folga estudantil revelouse crisol da politización dos estudantes. En 1972, as grandes folgas obreiras do Ferrol e de Vigo; no Ferrol, as mortes de Amador Rei e Daniel Niebla, a intervención solidaria dalgúns cregos e a forte represión da patronal e da policía, rubricaron infaustamente os derradeiros anos franquistas. En 1977 creouse a ING. En Compostela no 72 naceu ERGA. O ano 1973 é o da aparición de Comisións Labregas, sindicato nacionalista que probou a súa forza nas Encrobas no 76, ante unha agresión de monopolio (...). Galicia converteuse en zona conflitiva pola toma de conciencia que os traballadores fixeron, tanto da súa explotación persoal, como da da colectividade. No conxunto, o máis notorio nesta etapa foi a corrupción desatada dende o poder a través das institucións públicas: estraperlo, contrabando na raia de Portugal [tanto de mercadorías como de persoas en tránsito clandestino a Europa], as extorsións das axencias de emigrantes galegos, a falsificación de produtos, a malversación de fondos públicos e colectivos (...)”. 


APÉNDICE. A IDADE CONTEMPORÁNEA DENDE 1939 ATÉ 1979 (3)

Escrito por Fcarballo 29-12-2018 en libros. Comentarios (0)


Mételle o dente despois no Apéndice ao período de 1955 até 1979 que imos peneirar en varias achegas: “O réxime autárquico do franquismo comezou a modificarse co recoñecemento político que supuxo o Concordato co Vaticano e os pactos con USA [1953]. Este paso ao capitalismo monopolista do Estado español das décadas dos 50 e 60, tivo en Galicia efectos catastróficos. Reflectiuse unha ruína demográfica máis acusada co envellecemento da poboación, maiormente no agro e cunha baixa natalidade e cunha persistencia no fluxo migratorio. A emigración foi a contribución máxima da nación galega á industrialización do Estado español; verificouse pola absorción de man de obra barata e de divisas utilizadas fóra de Galicia. O Instituto Español de Emigración foi o lúgubre canal deste saqueo (...). A maioría dos emigrantes abanaban entre os 24 e os 45 anos, mesmo de procedencia rural, o que trouxo desastrosas consecuencias na vida do Noso País. A captación de divisas destes emigrantes foi unha das formas de descapitalización constante (...). Se case a metade do aforro galego emigra de Galicia, emigra todo o que procede das divisas dos emigrantes. O campo foi abandonado a prol da emigración. Os montes veciñais foron repoboados con especies arbóreas inadecuadas. Desapareceron ou minguaron os rabaños de gando menor e maior solto. Fértiles vales foron asolagados [Belesar, Castrelo de Miño e outros]. A concentración parcelaria foi ineficaz. Non provocou un aumento da riqueza nin da transformación agrícola. Igual política desastrosa se infrinxiu nas praias galegas. Unhas padeceron contaminación [v.g. Celulosas de Pontevedra]; outras apropiación de particulares.

En balde o historiador buscará neste período unha soa medida económica do goberno español que favoreza ás clases populares galegas. A década dos 60 foi a da penetración no agro das formas típicas do capitalismo monopolista (...). A produtividade da UTECO ourensá e a súa eficacia técnica foron indiscutíbeis, mais estaba sometida ao autoritarismo e ao poder omnímodo da xerencia; os socios carecían de formación cooperativista, e a dirección utilizaba a rede administrativa como poder do partidismo político procedente do franquismo. UTECO contribuíu decisivamente á ruína do labrego de propiedade máis reducida e de capacidade gandeira inferior a seis vacas (...). Os organismos estatais do IRYDA realizaron algunhas obras de transformación agraria. A desecación da Lagoa de Antela borrou a riqueza gandeira dos lugares da redor e a compensación agrícola aínda é incerta. Trouxéronse colonos de fóra de Galicia para a explotación das novas terras, sen ningún respecto á unidade socio-cultural da zona (...)”.

N.B.- Empregaremos para ilustrar as achegas que faltan do Apéndice da -pioneira- "Historia de Galicia" da ANPG [1979], unha publicación gráfica abondo interesante que imprentaran naquela altura e que mesmo contara co asesoramento de Francisco Carballo.